Dự án Khuyến nông Trung ương năm 2026 “Xây dựng mô hình sản xuất nông nghiệp theo tuần hoàn” do Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh triển khai được xây dựng theo chuỗi liên kết nội tại, biến phụ phẩm, chất thải của công đoạn này thành đầu vào nguyên liệu cho công đoạn khác, từng bước hình thành chu trình sản xuất khép kín.
Dự án được triển khai mô hình tại xã Phật Tích và phường Thuận Thành với quy mô 160 con bò thịt, 30 hộ tham gia và 1,5 ha ngô sinh khối. Sau thời gian triển khai, mô hình đã cho những kết quả tích cực, không chỉ vượt các chỉ tiêu kỹ thuật mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người chăn nuôi theo hướng tận dụng phụ phẩm, giảm chất thải và nâng cao hiệu quả kinh tế.
Một trong những yếu tố tạo nên hiệu quả của mô hình là việc tổ chức chuyển giao kỹ thuật đồng bộ. Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh đã tổ chức 2 lớp tập với các nội dung: sản xuất nông nghiệp tuần hoàn; kỹ thuật vỗ béo bò thịt; kỹ thuật trồng ngô sinh khối; quy trình xử lý chất thải chăn nuôi làm phân bón cho cây trồng… Song song với đó, các hộ thực hiện mô hình được hỗ trợ một phần thức ăn hỗn hợp, thuốc tẩy nội và ngoại ký sinh trùng, giống ngô lai NK 7328 và vật tư phân bón. Đặc biệt, các hộ dân được hướng dẫn xác định khối lượng bò trước khi vỗ béo, phân loại bò theo độ tuổi, tầm vóc và trọng lượng, kết hợp chế độ dinh dưỡng phù hợp, từ đó chủ động hơn trong hạch toán chi phí và đánh giá hiệu quả sản xuất.
Việc kết hợp giữa hỗ trợ vật tư và hướng dẫn kỹ thuật đã giúp các hộ có điều kiện tiếp cận quy trình mới một cách bài bản thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm chăn nuôi truyền thống.
    |
 |
| Việc chuyển giao kỹ thuật đồng bộ giúp mô hình đạt hiệu quả cao, hỗ trợ người dân tiếp cận kiến thứ mới và yên tâm sản xuất |
Sau 90 ngày theo dõi, đàn bò trong mô hình đạt kết quả tăng trưởng tốt. Kết quả tăng trọng của đàn bò tại hai địa bàn tương đối đồng đều. Tại xã Phật Tích, mức tăng trọng bình quân đạt trên 1.070 g/con/ngày; tại phường Thuận Thành đạt 1.066 g/con/ngày. Đáng chú ý, nhóm bò có khối lượng đưa vào vỗ béo trên 400 kg đạt mức tăng trọng bình quân cao nhất, trên 1.115 g/con/ngày cho thấy việc lựa chọn bò có tầm vóc, khung xương phát triển tốt, kết hợp với khẩu phần dinh dưỡng phù hợp là yếu tố quan trọng giúp nâng cao khả năng tăng trọng và hiệu quả vỗ béo.
Hạch toán mô hình cho thấy, áp dụng quy trình vỗ béo cho hiệu quả kinh tế tăng khoảng 22,5% so với phương thức chăn nuôi không áp dụng đầy đủ quy trình vỗ béo và tăng 12,5% so với yêu cầu dự án đặt ra.
Hiệu quả của mô hình không chỉ thể hiện ở năng suất và thu nhập. Một điểm nổi bật là 100% hộ tham gia đã thực hiện xử lý chất thải bằng các biện pháp như tận dụng làm chất đốt, ủ phân bón cho cây trồng hoặc sử dụng hệ thống hầm khí sinh học Biogas. Các hộ chăn nuôi đã sử dụng men sinh học để giảm mùi, hỗ trợ xử lý chất thải và hạn chế vi khuẩn có hại.
Việc xử lý và tái sử dụng chất thải giúp hạn chế tình trạng xả trực tiếp ra môi trường, đồng thời tạo thêm giá trị từ nguồn phụ phẩm chăn nuôi. Kết hợp với diện tích 1,5 ha ngô sinh khối đạt năng suất 51,7 tấn/ha, mô hình đã từng bước hình thành chu trình “trồng ngô – chăn nuôi bò – xử lý chất thải – quay trở lại phục vụ cây trồng”. Đây là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp xanh, phát thải thấp và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Không dừng lại ở 30 hộ trực tiếp tham gia, kết quả mô hình đã bước đầu tạo hiệu ứng lan tỏa tại địa phương. Qua khảo sát, đã có 5 hộ nhân rộng với quy mô 56 con bò, tương đương 35% quy mô ban đầu của dự án thể hiện người dân sẵn sàng tiếp nhận và đầu tư nhân rộng.
Cùng với hoạt động xây dựng mô hình, công tác thông tin tuyên truyền cũng được triển khai đồng bộ thông qua 30 biển báo mô hình, 3.000 tờ gấp và các tin, bài trên kênh thông tin của Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh. Ngày 26/8/2026, dự án tổ chức hội thảo đầu bờ với sự tham gia của 100 đại biểu nhằm đánh giá kết quả, trao đổi kinh nghiệm và giới thiệu khả năng áp dụng mô hình trong thực tiễn sản xuất.
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai cũng cho thấy một số vấn đề cần tiếp tục quan tâm như kỹ năng ghi chép nhật ký sản xuất của một số hộ còn hạn chế; mức độ tiếp nhận kỹ thuật mới chưa đồng đều; đầu ra sản phẩm chưa thực sự ổn định và người chăn nuôi vẫn chịu tác động của biến động thị trường. Đây cũng là những nội dung cần được tiếp tục hỗ trợ trong thời gian tới, nhất là tăng cường liên kết tiêu thụ, nâng cao năng lực quản lý sản xuất và tổ chức chăn nuôi theo hướng an toàn, bền vững.
Với những kết quả bước đầu tích cực, mô hình chăn nuôi bò thịt kết hợp trồng ngô sinh khối và xử lý chất thải đang mở ra một hướng đi thiết thực cho phát triển chăn nuôi theo hướng tuần hoàn, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân và xây dựng nền nông nghiệp Bắc Ninh xanh hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn.
Hương Giang
Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh