Những năm gần đây, nghề nuôi cá nước lạnh, đặc biệt là cá hồi vân và cá tầm, đã trở thành hướng phát triển kinh tế mang lại giá trị cao tại nhiều địa phương của tỉnh Lào Cai. Tuy nhiên, đây là đối tượng nuôi có yêu cầu kỹ thuật cao, rất nhạy cảm với những biến động của môi trường nước, oxy và thức ăn. Chỉ một thay đổi nhỏ về nhiệt độ, hàm lượng ôxy hòa tan hoặc chất lượng nguồn nước cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng, tỷ lệ sống và hiệu quả sản xuất và đặc biệt không đạt tiêu chuẩn VietGAP. Vì vậy, bên cạnh việc đầu tư cơ sở vật chất, người nuôi cần đặc biệt quan tâm đến các yếu tố kỹ thuật trong suốt quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng, nguồn nước và thức ăn, phòng trị bệnh cho cá.
Nguồn nước được xem là yếu tố quyết định thành công của mô hình nuôi cá nước lạnh. Nước cấp cho bể nuôi phải sạch, được lấy từ đầu nguồn, lưu thông liên tục và không bị ô nhiễm bởi nước thải sinh hoạt, chất thải chăn nuôi hoặc hóa chất bảo vệ thực vật. Trong quá trình nuôi, người dân cần thường xuyên kiểm tra nhiệt độ và chất lượng nguồn nước. Đối với cá hồi vân, nhiệt độ thích hợp dao động từ 15–18°C, hàm lượng ôxy hòa tan duy trì trên 6 mg/lít để cá phát triển khỏe mạnh. Khi nhiệt độ nước tăng cao hoặc lưu lượng nước giảm, cần chủ động tăng cường cấp nước, bổ sung ôxy và có biện pháp giảm nhiệt nhằm hạn chế hiện tượng cá bị sốc.
    |
 |
| Bể nuôi cá tầm thương phẩm |
Cùng với nguồn nước, hệ thống bể nuôi cần được vệ sinh, tiêu độc khử trùng trước mỗi vụ nuôi và duy trì sạch sẽ trong suốt quá trình sản xuất. Việc định kỳ xi phông đáy bể, loại bỏ thức ăn dư thừa, chất thải và rong rêu không chỉ giúp cải thiện môi trường nuôi mà còn hạn chế sự phát triển của các tác nhân gây bệnh. Người nuôi cũng cần thường xuyên kiểm tra hệ thống cấp, thoát nước để bảo đảm dòng chảy ổn định, tránh tình trạng tắc nghẽn hoặc thiếu nước cục bộ.
Chất lượng con giống có ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và hiệu quả chăn nuôi. Do đó, người dân nên lựa chọn cá giống tại các cơ sở sản xuất có uy tín, bảo đảm nguồn gốc rõ ràng, cá khỏe mạnh, kích cỡ đồng đều, không dị hình và không có dấu hiệu mắc bệnh. Trước khi thả nuôi cần thực hiện thuần nhiệt độ và xử lý cá giống theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật nhằm giảm sốc và hạn chế mang mầm bệnh vào khu vực nuôi.
Trong quá trình chăm sóc, cần sử dụng thức ăn công nghiệp chuyên dùng cho cá nước lạnh và cho ăn đúng khẩu phần theo từng giai đoạn phát triển. Đặc biệt thức ăn không được kháng sinh và chất cấm. Quan sát khả năng bắt mồi của cá để điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp, tránh dư thừa làm suy giảm chất lượng nước. Vào những ngày nắng nóng, khi nhiệt độ nước vượt ngưỡng thích hợp, nên giảm lượng thức ăn hoặc tạm ngừng cho ăn trong thời gian ngắn, đồng thời tăng cường lưu thông nguồn nước để giảm stress cho cá.
Việc theo dõi sức khỏe đàn cá cần được thực hiện hằng ngày. Khi phát hiện cá có biểu hiện bất thường như bỏ ăn, nổi đầu, bơi lờ đờ, xuất hiện nấm, xuất huyết hoặc chết rải rác, người nuôi cần nhanh chóng kiểm tra các yếu tố môi trường, cách ly cá bệnh nếu cần thiết và liên hệ với cơ quan chuyên môn để được hướng dẫn xử lý. Không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc kháng sinh khi chưa xác định được nguyên nhân gây bệnh nhằm tránh hiện tượng kháng thuốc và ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.
|
 |
| Cán bộ khuyến nông kiểm tra sự sinh trưởng, phát triển và tình hình dịch bệnh đàn cá hồi |
Đối với điều kiện sản xuất tại Lào Cai, từ tháng 6 đến tháng 9 hằng năm thường xuất hiện mưa lớn, nước suối đục, lưu lượng nước biến động mạnh, thậm chí xảy ra lũ quét và sạt lở. Đây là thời điểm người nuôi cần chủ động theo dõi diễn biến thời tiết, thường xuyên kiểm tra hệ thống bể nuôi, gia cố đường ống cấp, thoát nước, chuẩn bị máy sục khí, máy phát điện dự phòng và dự trữ đầy đủ thức ăn, vật tư cần thiết. Sau những trận mưa lớn, chỉ nên đưa nước vào bể khi chất lượng nguồn nước bảo đảm; đồng thời hạn chế thả giống mới hoặc vận chuyển cá trong điều kiện thời tiết cực đoan để giảm thiểu rủi ro.
Nuôi cá nước lạnh là nghề có giá trị kinh tế cao nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không tuân thủ đúng các yêu cầu kỹ thuật. Thực hiện tốt việc quản lý nguồn nước, chăm sóc, theo dõi sức khỏe đàn cá và chủ động ứng phó với thời tiết bất lợi sẽ góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh, hướng tới phát triển nghề nuôi cá nước lạnh an toàn, bền vững và hiệu quả trên địa bàn tỉnh Lào Cai.
Trần Thị Diện
Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai