Đồng bộ các giải pháp kỹ thuật trong sản xuất
16 mô hình được triển khai trong vùng thực hiện Đề án “Phát triển bền vững một triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030” (Đề án).
Sản xuất vụ Hè Thu năm nay gặp không ít bất lợi như nắng nóng kéo dài vào đầu vụ, thời điểm lúa trổ tiếp tục gặp mưa; cuối vụ, một số mô hình xuất hiện rầy nâu gây hại cục bộ. Trong điều kiện đó, việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật được đánh giá đã góp phần duy trì hiệu quả sản xuất và hạn chế những tác động bất lợi trong quá trình canh tác.
Một trong những giải pháp quan trọng của mô hình là gieo sạ ở mật độ không quá 80 kg/ha giúp giảm trực tiếp chi phí đầu vào, đồng thời hạn chế mật độ cây quá dày, tạo điều kiện để cây lúa phát triển khỏe, tăng khả năng thông thoáng ruộng và góp phần giảm áp lực sâu bệnh. Đây cũng là bước thay đổi đáng kể so với tập quán sử dụng lượng giống gieo sạ khá của nông dân. Cùng với đó, việc đẩy mạnh cơ giới hóa ở khâu gieo sạ đã góp nâng cao tính đồng đều, giảm công lao động, đảm bảo tiến độ gieo sạ trong sản xuất.
Bên cạnh đó, việc sử dụng phân hữu cơ kết hợp phân NPK thế hệ mới là một trong những giải pháp được đánh giá tích cực. Việc bổ sung phân hữu cơ góp phần tăng cường chất hữu cơ, cải thiện “sức khỏe” đất; phân NPK thế hệ mới được sử dụng theo nhu cầu dinh dưỡng của cây lúa, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón và hạn chế lãng phí vật tư đầu vào. Việc quản lý rơm rạ bằng chế phẩm vi sinh cũng được chú trọng.
Hiệu quả kinh tế và xã hội
Qua tổng kết 16 mô hình, các giải pháp kỹ thuật áp dụng được nông dân và đại biểu đánh giá tích cực. Năng suất lúa tại các mô hình từ tương đương đến cao hơn ngoài mô hình khoảng 350 kg/ha; lợi nhuận từ tương đương đến cao hơn khoảng 7,5 triệu đồng/ha.
Kết quả trên cho thấy hiệu quả của mô hình không đến từ một giải pháp riêng lẻ mà là sự kết hợp đồng bộ nhiều biện pháp trong cùng quy trình sản xuất.
Một điểm đáng chú ý là các mô hình đều hướng đến việc từng bước thay đổi phương thức canh tác theo hướng giảm đầu vào, nâng cao chất lượng, tăng hiệu quả kinh tế và giảm phát thải.
Điểm nổi bật trong chuỗi hội nghị tổng kết là ngoài phần đánh giá kết quả sản xuất, Trung tâm còn tổ chức cho đại biểu và nông dân tham quan thực tế tại ruộng mô hình. Hoạt động này giúp nông dân “thấy tận mắt, nghe tận nơi và đánh giá bằng kết quả thực tế” từ đó có cái nhìn rõ hơn về những giải pháp kỹ thuật đã được áp dụng trong mô hình. Tại các hội nghị, nông dân trong và ngoài mô hình cũng trao đổi về quá trình canh tác, những thuận lợi, khó khăn gặp phải trong vụ Hè Thu, cũng như hiệu quả giữa ruộng áp dụng đồng bộ các giải pháp và ruộng sản xuất ngoài mô hình, từ đó có thêm cơ sở đánh giá khả năng áp dụng các giải pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế.
    |
 |
| Đại biểu và nông dân tham quan thực tế ruộng mô hình tại xã Nhơn Hòa Lập |
Tuân thủ quy trình và hướng đến giảm phát thải
16/16 mô hình đều áp dụng theo “Quy trình sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long” (Quyết định 4043/QĐ-TTTV-TTBVTV ngày 10/11/2025); đồng thời thí điểm áp dụng quy trình kỹ thuật sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp mà Cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật đã thực hiện tại Cần Thơ, Vĩnh Long (Cần Thơ, Sóc Trăng và Trà Vinh trước hợp nhất).
Mặc dù 16 mô hình này không thực hiện việc đo đạc khí phát thải nhưng việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, đặc biệt là quản lý nước, có thể góp phần giảm phát thải khí nhà kính trong sản xuất lúa. Theo đó, các mô hình đã thực hiện rút nước 2 lần theo quy trình, vừa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của mô hình, vừa tạo cơ sở thực tiễn cho việc áp dụng quy trình sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp trên địa bàn tỉnh.
Từng bước tạo cơ sở để nhân rộng
Thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Tây Ninh sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn nông dân áp dụng các giải pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện thực tế; đồng thời phát huy vai trò của các mô hình qua đó làm cơ sở để từng bước nhân rộng phương thức sản xuất lúa theo hướng chất lượng cao, hiệu quả, tiết kiệm đầu vào và giảm phát thải, góp phần nâng cao thu nhập cho người trồng lúa và phát triển nền nông nghiệp bền vững./.
Phan Lê Ngọc Thành
Trung tâm Khuyến nông và DVNN Tây Ninh