Đổi mới tư duy khuyến nông trước yêu cầu phát triển nông nghiệp hiện đại
Trong bối cảnh nông nghiệp chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp, hướng tới phát triển xanh, sinh thái, tuần hoàn và bền vững, hoạt động khuyến nông cũng cần đổi mới về nội dung và phương thức tiếp cận. Khác với trước đây, hiện nay cán bộ khuyến nông ngoài chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, hướng dẫn quy trình sản xuất thì nay còn phải nắm bắt nhu cầu thực tế, tư vấn giải pháp, hỗ trợ tổ chức sản xuất, kết nối thị trường và đồng hành cùng nông dân trong quá trình chuyển đổi.
Chương trình gồm bốn chuyên đề: Phát triển nông nghiệp trong bối cảnh mới; Khuyến nông trong xây dựng nông thôn mới; Phương pháp huấn luyện nông dân; Phương pháp truyền thông khuyến nông. Xuyên suốt các nội dung là quan điểm coi nông dân không chỉ là người tiếp nhận kiến thức mà còn là chủ thể tham gia, chia sẻ kinh nghiệm, lựa chọn giải pháp và quyết định áp dụng tiến bộ kỹ thuật.
Lấy người học làm trung tâm
Lớp tập huấn sử dụng phương pháp có sự tham gia, lấy học viên làm trung tâm, kết hợp thuyết trình với hỏi đáp, phân tích tình huống, thảo luận nhóm và chia sẻ kinh nghiệm thực tế. Học viên tích cực trao đổi về kinh nghiệm tổ chức tập huấn, tiếp cận, vận động nông dân cũng như những khó khăn trong hướng dẫn áp dụng kỹ thuật và nhân rộng mô hình
Tại lớp tập huấn, học viên được hướng dẫn xác định nhu cầu học tập, lựa chọn nội dung, xây dựng chương trình, tổ chức huấn luyện và đánh giá kết quả sau tập huấn. Bên cạnh lựa chọn hình thức học nhóm hoặc huấn luyện tại hiện trường, học viên còn được thực hành kỹ năng mở đầu, kết thúc bài giảng, sử dụng ngôn ngữ cơ thể, đặt câu hỏi gợi mở, phương tiện trực quan và hướng dẫn thực hành.
Bên cạnh đó, học viên được tiếp cận các kỹ năng xây dựng video, sáng tạo nội dung số, viết, biên tập tin bài và thiết kế tờ gấp kỹ thuật. Trong đó, tính chính xác, ngắn gọn, dễ hiểu và khả năng tiếp nhận phản hồi được nhấn mạnh.
    |
 |
| Học viên trao đổi sôi nổi, cùng phân tích và tổng hợp ý kiến trong hoạt động thảo luận nhóm |
Học từ thực tiễn sản xuất
Học viên tham quan hai mô hình sản xuất tiêu biểu tại địa phương. Tại mô hình chăn nuôi vịt thịt ứng dụng công nghệ cao, được chứng nhận VietGAHP và liên kết tiêu thụ sản phẩm của hộ bà Nguyễn Thị Thoa, học viên tìm hiểu về tổ chức sản xuất, ứng dụng công nghệ, quản lý chất lượng, an toàn sinh học, bảo vệ môi trường và liên kết thị trường.
Tại mô hình nuôi cá lồng trên sông của hộ ông Vũ Văn Chiến, học viên trao đổi về tổ chức sản xuất, quản lý lồng nuôi, chăm sóc, quản lý môi trường, phòng ngừa rủi ro và tiêu thụ sản phẩm. Hoạt động tham quan gắn với thực hành huấn luyện tại hiện trường, từ xác định mục tiêu, hướng dẫn quan sát, đặt câu hỏi đến tổng hợp bài học và xem xét khả năng vận dụng tại địa phương. Những kiến thức thu nhận cũng là cơ sở để học viên xây dựng bài giảng, tư vấn kỹ thuật, tin bài và video khuyến nông.
|
 |
| Học viên tham quan mô hình nuôi cá lồng trên sông và trao đổi kinh nghiệm thực tế tại Bắc Ninh |
Kết quả tạo động lực đổi mới hoạt động khuyến nông cơ sở
Giá trị của khóa học còn nằm ở khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng vào công việc thường xuyên như tổ chức sinh hoạt nhóm nông dân, xây dựng bài giảng, hướng dẫn thực hành, tư vấn kỹ thuật và truyền thông tại cơ sở. Đây cũng là dịp để đội ngũ cán bộ khuyến nông trên địa bàn Bắc Ninh kết nối chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm.
Khóa tập huấn tại Bắc Ninh cho thấy, nâng cao năng lực khuyến nông không chỉ là bổ sung kiến thức mà còn là đổi mới cách học, cách hướng dẫn và phương thức đồng hành cùng nông dân. Khi cán bộ khuyến nông biết lắng nghe, đặt câu hỏi, khơi gợi kinh nghiệm và tạo cơ hội thực hành, hoạt động chuyển giao kỹ thuật sẽ có thêm điều kiện đi vào thực tiễn.
Từ lớp học đến thực tiễn, việc nâng cao phương pháp và kỹ năng khuyến nông góp phần cải thiện chất lượng hoạt động của hệ thống khuyến nông, giúp mỗi cán bộ thực sự trở thành người đồng hành tin cậy của nông dân trong phát triển sản xuất nông nghiệp hiệu quả, bền vững.
Khúc Thừa Thế
Trung tâm Khuyến nông quốc gia