Na là một trong những loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao, góp phần nâng cao thu nhập cho người sản xuất và thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp tại những địa phương có điều kiện sinh thái phù hợp. Tại các vùng trồng na tập trung với diện tích lớn như xã Nghĩa Phương, Đông Phú, Lục Nam… cây na đã góp phần tạo thu nhập, việc làm và hình thành sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của thành phố Bắc Ninh.
Theo báo cáo của Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh, toàn thành phố hiện có khoảng 2.100 ha canh tác na, năng suất trung bình đạt từ 8-10 tấn/ha. Tổng sản lượng hàng năm đạt khoảng 16.000 tấn, giá trị đạt khoảng 560 tỷ đồng. Cây na được trồng tập trung tại một số địa phương, trong đó Nghĩa Phương, Đông Phú, Lục Nam, Nam Dương là những vùng sản xuất trọng điểm. Những năm qua, người dân đã tích cực áp dụng tiến bộ kỹ thuật, mở rộng diện tích sản xuất theo hướng an toàn, nâng cao chất lượng sản phẩm. Đến nay, diện tích na áp dụng quy trình sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP đạt 1.500 ha, chiếm 71,5% tổng diện tích; diện tích đã được cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP là 195 ha và 03 ha sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ tập trung chủ yếu ở xã Nghĩa Phương. Sản phẩm Na dai Lục Nam đã được Cục Sở hữu Trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ cấp Văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý năm 2020 và đạt tiêu chuẩn chứng nhận OCOP 3 sao có logo, tem truy xuất nguồn gốc, bao bì sản phẩm.
Tuy nhiên, bên cạnh hiệu quả kinh tế đã được khẳng định, sản xuất na vẫn còn những hạn chế cần khắc phục. Chất lượng quả giữa các vùng trồng, hộ sản xuất chưa đồng đều; việc áp dụng quy trình kỹ thuật ở một số nơi còn phụ thuộc vào kinh nghiệm. Tình trạng đất chua, đất bạc màu, thiếu hữu cơ, thoát nước kém và sâu bệnh gây hại bộ rễ cũng ảnh hưởng đến sinh trưởng, khả năng ra hoa, đậu quả của cây. Đặc biệt, thời tiết cực đoan với nắng nóng, mưa kéo dài, hạn hán và ngập úng làm gia tăng nguy cơ suy yếu vườn cây, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng quả.
Trao đổi tại hội thảo, các đại biểu tập trung làm rõ yêu cầu chăm sóc đất, cải thiện độ phì và hàm lượng hữu cơ, quản lý sức khỏe bộ rễ, sử dụng phân bón hợp lý, chủ động phòng trừ sâu bệnh; đồng thời điều chỉnh kỹ thuật cắt tỉa, thụ phấn, điều tiết sản lượng quả để cây có thời gian phục hồi, duy trì tuổi thọ vườn. Cùng đó, đại biểu trao đổi và được giải đáp về chính sách hỗ trợ đối với phát triển vùng sản xuất na tập trung, xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, phát triển thương hiệu…
Kết luận hội thảo, ông Nguyễn Ngọc Ninh - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh nhấn mạnh, phát triển vùng sản xuất na bền vững không chỉ dừng lại ở việc mở rộng diện tích hay nâng cao sản lượng trước mắt mà quan trọng hơn là phải duy trì được sức khỏe đất, nâng cao sức sinh trưởng và tuổi thọ của vườn cây, ổn định năng suất, chất lượng quả; đồng thời tổ chức sản xuất theo hướng có tiêu chuẩn, có truy xuất nguồn gốc, gắn với nhu cầu thị trường và nâng cao hiệu quả kinh tế. Bên cạnh đó, người dân cần tiếp tục hoàn thiện và áp dụng đồng bộ các quy trình kỹ thuật phù hợp với điều kiện sản xuất của địa phương; nghiên cứu và tổ chức sản xuất theo hướng rải vụ hợp lý, nâng cao hiệu quả khai thác vùng trồng. Đồng thời, tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương, nhà khoa học và người sản xuất để nâng cao giá trị và hiệu quả kinh tế cho người trồng na.
Qua hội thảo, cán bộ khuyến nông và người trồng na có thêm cơ hội trao đổi, cập nhật kiến thức, tiếp cận các giải pháp sản xuất phù hợp. Đây cũng là cơ sở để ngành chuyên môn và địa phương tiếp tục định hướng phát triển vùng na theo hướng an toàn, chất lượng, thích ứng với biến đổi khí hậu, từng bước nâng cao giá trị và khẳng định vị thế cây na trong cơ cấu cây ăn quả chủ lực của thành phố Bắc Ninh.
Kim Lan
Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh