Hội nghị tập huấn “Bàn giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động khuyến nông cơ sở trong mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp

Hội nghị có sự tham dự của gần 200 đại biểu là nhà khoa học, các chuyên gia và cán bộ, khuyến nông viên nhiều địa phương trong cả nước. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam tham dự và chỉ đạo Hội nghị.

Toàn cảnh hội nghị tập huấn

Hệ thống khuyến nông đã bước vào một giai đoạn chuyển đổi chiến lược mang tính lịch sử. Đây không chỉ là sự sắp xếp, kiện toàn tổ chức mà là một “cuộc cách mạng” về tư duy, cách làm và mô hình phục vụ nông dân, tạo nên hành trang mới, khí thế mới để khuyến nông bước vào “Kỷ nguyên vươn mình, giàu mạnh, văn minh, phồn vinh, thịnh vượng” của đất nước.

Thông tư số 60/2025/TT-BNNMT ngày 14/10/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xác lập phương châm: tổ chức lại hệ thống khuyến nông theo hướng “gần dân, sát dân, trực tiếp phục vụ nhân dân” và phải “gắn với cơ sở, gắn với đồng ruộng”. Theo mô hình mới, khuyến nông xã được đặt trong Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công cấp xã và chịu sự chỉ đạo trực tiếp của lãnh đạo xã. Sự thay đổi đột phá này nhằm đưa hoạt động khuyến nông trở thành nhiệm vụ thường xuyên, thiết yếu của chính quyền cơ sở. Điểm nhấn của mô hình mới là yêu cầu mọi hoạt động khuyến nông phải bám địa bàn, bám hộ, bám tổ nhóm sản xuất; hỗ trợ trực tiếp người dân trong phát triển sản xuất, chuyển đổi sinh kế, tiếp cận thị trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Việc sắp xếp hệ thống khuyến nông tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, với sự gắn kết chặt chẽ giữa cấp tỉnh và cấp xã thông qua các đơn vị sự nghiệp tại cơ sở chính là chìa khóa đề thúc đẩy nông nghiệp bền vững, góp phần phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân …

Song song với việc kiện toàn bộ máy nhà nước, tổ khuyến nông cộng đồng được xây dựng như lực lượng nòng cốt, tiếp xúc với nông dân ở từng thôn, bản, ấp, làng nghề, hợp tác xã. Đến năm 2025, cả nước đã thành lập được 5.187 tổ với 47.493 thành viên. Tổ khuyến nông cộng đồng trực tiếp “cầm tay chỉ việc” trong tổ chức sản xuất theo chuỗi, hướng dẫn nông dân ghi chép, tuân thủ quy trình, tiếp cận tiêu chuẩn chất lượng, xây dựng thương hiệu, liên kết doanh nghiệp tiêu thụ. Việc kiện toàn lực lượng này sẽ chuẩn hóa nguồn nhân lực khuyến nông theo tiêu chuẩn viên chức chuyên ngành, đồng thời bồi dưỡng kiến thức về kinh tế, thị trường, chuyển đổi số để sẵn sàng dẫn dắt nông dân trong thời kỳ mới.

Trong quá trình triển khai hoạt động khuyến nông cơ sở trong mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông quốc gia đã sớm nhận ra sẽ có những khó khăn, bất cập phát sinh trong quá trình triển khai. Vì vậy song song với việc sắp xếp, tổ chức hệ thống, dưới sự chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hệ thống khuyến nông đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo, tập huấn để giúp cán bộ khuyến nông, đặc biệt là cán bộ ở cơ sở nâng cao nhận thức và năng lực, nhanh chóng thích ứng với điều kiện, tình hình mới. Hội nghị tập huấn lần này cũng không nằm ngoài mục tiêu giúp khuyến nông cơ sở trở thành lực lượng then chốt, hoạt động chuyên nghiệp và gần dân hơn.

Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia phát biểu tại hội nghị

Dưới sự điều hành của Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia Lê Quốc Thanh, trong không khí cởi mở và thẳng thắn, Hội nghị đã nghe ý kiến của Trung tâm Khuyến nông các tỉnh Hà Tĩnh, Nghệ An, Quảng Trị và các cán bộ khuyến nông đang trực tiếp triển khai công việc tại các xã.

Tại tỉnh Nghệ An, 130 xã, phường trong tỉnh đã được bố trí sắp xếp đầy đủ cán bộ khuyến nông. Tỉnh đã chỉ đạo ngành nông nghiệp và Trung tâm Khuyến nông tỉnh tham mưu quy chế phối hợp giữa khuyến nông với chính quyền cấp xã, đến nay đã chuẩn bị ban hành. Tuy nhiên trong quá trình triển khai thực hiện công tác khuyến nông ở cấp xã cũng gặp không ít khó khăn, đó là: Lực lượng cán bộ khuyến nông cấp xã hiện nay chưa đủ về số lượng, chưa đảm bảo về các lĩnh vực chuyên môn và phải thực hiện rất nhiều nhiệm vụ khác nhau theo nhu cầu tại địa phương. Tỉnh Nghệ An kiến nghị, lãnh đạo bộ có ý kiến với tỉnh để đôn đốc thành lập các tổ khuyến nông cộng đồng bởi đây sẽ là lực lượng nòng cốt, bổ sung cho lực lượng cán bộ khuyến nông còn mỏng tại các Trung tâm dịch vụ công của các xã.

Tỉnh Hà Tĩnh khi đi vào thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng đã kiện toàn lại hệ thống khuyến nông. Theo đó, 26 cán bộ khuyến nông cấp huyện trước đây đã được bố trí về các xã và kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ. Đối với 183 tổ khuyến nông cộng đồng với 2.377 thành viên đã hình thành từ trước đây, đến thời điểm hiện tại còn 169 tổ khuyến nông cộng đồng với 1539 thành viên. Tuy nhiên, các tổ này tạm thời còn chờ sự chỉ đạo, để có thể triển khai hoạt động. Hệ thống khuyến nông Hà Tĩnh hiện còn hạn chế đối với việc tiếp cận các công nghệ mới nên mong muốn được tham dự các lớp đào tạo, tập huấn cho các lượng cán bộ khuyến nông các cấp để có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ trong điều kiện mới.

Anh Lê Chí Công – cán bộ khuyến nông hiện đang công tác tại xã Hiếu Giang, tỉnh Quảng Trị cho biết: Trung tâm Dịch vụ xã mà anh công tác hiện bao gồm rất nhiều lĩnh vực, như: văn hóa, thể thao, thư viện, môi trường, khuyến nông… Địa bàn công tác rộng, cán bộ lại ít và phải kiêm nhiệm rất nhiều lĩnh vực. Kinh phí dành cho khuyến nông tại các Trung tâm Dịch vụ khá ít. Vì vậy, cán bộ khuyến nông xã như anh ngoài các công việc được giao, hiện mới manh nha hình thành việc kết nối để tiêu thụ sản phẩm tại địa phương.

Chị Thùy Trang - một cán bộ khuyến nông khác hiện đang công tác tại xã Triệu Bình, tỉnh Quảng Trị cũng cho rằng, những khó khăn mà anh Lê Chí Công đề cập ở trên chính là khó khăn nói chung mà các cán bộ khuyến đang gặp phải khi về công tác tại các xã. Chị mong muốn có cơ hội cống hiến đúng chuyên môn công tác mà chị đã được đào tạo.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam phát biểu chỉ đạo hội nghị

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam nhận thấy lực lượng khuyến nông cơ bản đã được sắp xếp về công tác tại trung tâm dịch vụ các xã trên cả nước. Để lực lượng cán bộ này có thể vừa hoàn thành các nhiệm vụ chính trị và phát huy được năng lực sở trường trong công tác khuyến nông, Thứ trưởng đề nghị Trung tâm Khuyến nông các tỉnh phải tham mưu cho các Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng kế hoạch hoạt động và giao nhiệm vụ cụ thể về nông nghiệp, khuyến nông cho các xã. Các tổ khuyến nông cộng đồng, cộng tác viên khuyến nông tại các xã cũng sẽ do các viên chức khuyến nông đang công tác tại các trung tâm dịch vụ trên theo dõi, chỉ đạo. Thời gian tới, hệ thống khuyến nông cần quan tâm tới việc tập huấn chuyên môn, đồng thời làm rõ chức năng của khuyến nông tại cơ sở và giao nhiệm vụ giám sát tình hình hoạt động tại địa bàn cho của các cán bộ khuyến nông cơ sở.

Theo Thứ trưởng Trần Thanh Nam, hệ thống khuyến nông cơ sở mới chỉ thực hiện sắp xếp được 5 tháng, vẫn còn nhiều khó khăn và bất cập. Tuy nhiên, ông gợi ý cán bộ khuyến nông cơ sở cần linh hoạt trong thực hiện nhiệm vụ. Đối với các địa bàn rộng, cán bộ ít, công việc nhiều, cần kịp thời thông qua hệ thống khuyến nông tỉnh để có thể liên kết cán bộ khuyến nông của nhiều xã cùng thực hiện nhiệm vụ trong những tình huống khẩn cấp như phòng trừ dịch hại. Trong giai đoạn này, các cán bộ khuyến nông nên nhìn thấy những cơ hội phát triển nghề nghiệp, phải phát triển khuyến nông theo hướng chuyên nghiệp. Với sự linh động của cán bộ khuyến nông, ông tin tưởng rằng, cán bộ khuyến nông cơ sở nếu làm tốt nhiệm vụ có thể sống được bằng nghề thông qua việc tham gia các dự án, đề án phát triển nông nghiệp và cung cấp dịch vụ kỹ thuật tại địa phương.

Chiến lược phát triển khuyến nông đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định rõ yêu cầu dịch chuyển từ mô hình “khuyến nông kỹ thuật” sang “khuyến nông đa giá trị”, gắn với kinh tế nông nghiệp, kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh, kinh tế số. Khuyến nông trong kỷ nguyên mới được định vị với sáu vai trò trọng tâm là Cầu nối kinh tế - thị trường, Cầu nối chính sách, Cầu nối giảm nghèo bền vững, Cầu nối cộng đồng, Cầu nối môi trường sinh thái, Cầu nối khuyến nông số. Với định hướng này, khuyến nông không chỉ là “người truyền đạt kỹ thuật”, mà trở thành lực lượng dẫn dắt nông dân xây dựng mô hình sản xuất mới, thích ứng với yêu cầu hội nhập sâu, cạnh tranh cao và tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường trong nước, quốc tế.

Những định hướng mà Hội nghị đã đưa ra, hy vọng sẽ giúp hệ thống khuyến nông cơ sở trong thời gian tới khắc phục khó khăn, sẵn sàng thực hiện sứ mệnh của mình với tâm thế chủ động và trách nhiệm. Những giải pháp tại hội nghị cũng sẽ tạo động lực không nhỏ giúp khuyến nông cơ sở chuyển mình, đóng vai trò là lực lượng then chốt để kiến tạo nông nghiệp bền vững và nâng cao đời sống người nông dân.