Thay đổi cách đưa kỹ thuật đến với người dân
Trước đây, khi phát hiện vấn đề trên cây trồng, nông dân thường tìm đến cán bộ khuyến nông để được hướng dẫn. Nay, chiếc điện thoại trở thành một công cụ hỗ trợ ngay tại ruộng. Có người cười bảo: “Ngày trước chỉ biết hỏi cán bộ, giờ điện thoại cũng biết bắt bệnh cho cây”.
Việc tiếp cận kỹ thuật cũng không còn chỉ diễn ra trong các lớp tập huấn. Người dân có thể sử dụng điện thoại để xem lại các video hướng dẫn do cán bộ khuyến nông của tỉnh thực hiện.
Tại các “Phiên chợ khuyến nông số”, bà con được làm quen với quét mã QR, thanh toán không dùng tiền mặt và livestream giới thiệu sản phẩm của gia đình.
Những việc tưởng như nhỏ đó cho thấy cách làm khuyến nông ở Lào Cai đang có sự thay đổi. Từ chỗ chủ yếu hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, hoạt động khuyến nông từng bước giúp người dân tiếp cận công nghệ, quan tâm hơn đến chất lượng sản phẩm, thị trường và hiệu quả kinh tế.
    |
 |
| Cán bộ khuyến nông hướng dẫn nông dân sử dụng điện thoại để "bắt bệnh" cho cây trồng |
Công nghệ đến từ những việc làm cụ thể
Trong 6 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai triển khai 17 dự án, mô hình khuyến nông, gồm 6 dự án thuộc nguồn Khuyến nông Trung ương và 11 mô hình từ ngân sách tỉnh. Các mô hình tập trung vào những cây trồng là thế mạnh của địa phương như chè, chuối, dứa trái vụ, cây ăn quả ôn đới, dâu tằm cùng các giải pháp sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu.
Nhờ áp dụng quy trình canh tác mới, các mô hình cho năng suất tăng từ 10 - 15% so với trước. Tuy nhiên, kết quả nhận được không chỉ là năng suất tăng mà nhờ có mô hình, người dân đã dần quen với việc sản xuất theo tiêu chuẩn, quan tâm hơn đến chất lượng, an toàn thực phẩm và thị trường tiêu thụ.
Một thay đổi dễ nhận thấy nữa là cách người dân tham gia vào các mô hình. Thay vì trông chờ nhận hỗ trợ giống, vật tư, nhiều mô hình được thực hiện theo hình thức đối ứng, người dân cùng góp vốn, góp công. Khi bỏ công sức và tiền của mình vào, bà con chủ động hơn trong chăm sóc, duy trì mô hình và tính toán việc tiếp tục sản xuất sau khi dự án kết thúc.
Ở nhiều địa phương, cán bộ khuyến nông không còn phải chờ người dân đến hỏi mà chủ động xuống tận thôn, bản, cùng bàn bạc cách làm với từng hộ. Những buổi tập huấn cũng không còn nặng lý thuyết. Người dân được ra tận ruộng, tận vườn để xem, để làm và trao đổi kinh nghiệm với nhau.
Trong 6 tháng đầu năm, Trung tâm tổ chức 19 lớp tập huấn với hơn 550 lượt học viên cùng 2 hội nghị đầu bờ. Đáng chú ý, 35 tổ khuyến nông cộng đồng với hơn 560 thành viên đã trở thành lực lượng hỗ trợ kỹ thuật tại cơ sở. Đây là lực lượng giúp đưa hoạt động khuyến nông đến gần hơn với người dân, nhất là khi cây trồng phát sinh sâu bệnh hoặc vật nuôi có vấn đề về dịch bệnh.
Từ học kỹ thuật đến làm chủ kỹ năng số
Chuyển đổi số đang ngày càng hiện diện rõ hơn trong hoạt động khuyến nông Lào Cai. Sáu tháng đầu năm, Trung tâm xây dựng 512 tin, bài, 1.684 hình ảnh và 14 video tuyên truyền. Trung tâm đồng thời ứng dụng AI để sản xuất 12 video hướng dẫn kỹ thuật trồng dâu, nuôi tằm và 48 video về kỹ năng số phục vụ đào tạo nông dân.
Những sản phẩm này giúp việc tiếp cận kiến thức kỹ thuật không chỉ diễn ra trong một buổi tập huấn. Người dân có thể xem lại nội dung hướng dẫn khi cần, qua đó chủ động hơn trong tiếp nhận và áp dụng kiến thức vào sản xuất.
Hàng nghìn lượt nông dân được hướng dẫn quy trình sản xuất an toàn, xây dựng mã số vùng trồng, ứng dụng chuyển đổi số và phục hồi sản xuất sau thiên tai. Qua đó, công nghệ không chỉ được đưa vào đồng ruộng mà từng bước trở thành công cụ hỗ trợ người dân trong quá trình tổ chức sản xuất và tiếp cận thị trường.
“Phiên chợ Khuyến nông số”: Điểm nhấn trong thay đổi cách làm
Dấu ấn rõ nét trong quá trình này là mô hình “Phiên chợ Khuyến nông số” được tổ chức tại 14 xã, phường, thu hút hơn 700 người tham gia.
Tại đây, người dân không chỉ được hướng dẫn sử dụng AI để nhận diện sâu bệnh mà còn trực tiếp thực hành truy xuất nguồn gốc, thanh toán điện tử và livestream bán nông sản.
Điểm đáng chú ý là các kỹ năng số được gắn với những nhu cầu cụ thể của người dân. Từ nhận biết vấn đề trên cây trồng, tiếp cận kỹ thuật sản xuất đến giới thiệu và bán sản phẩm, chiếc điện thoại ngày càng trở thành một công cụ hỗ trợ trong nhiều khâu.
Qua đó, khoảng cách giữa sản xuất và thị trường được rút ngắn. Người nông dân không chỉ quan tâm đến việc làm ra sản phẩm mà từng bước chú ý đến chất lượng, nguồn gốc, phương thức giới thiệu và tiêu thụ sản phẩm.
Đây cũng là điểm cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận của hoạt động khuyến nông: công nghệ không đứng bên ngoài sản xuất mà được đưa vào những công việc cụ thể, phù hợp với nhu cầu của người dân.
|
 |
| Các kỹ năng số được gắn với những nhu cầu cụ thể của người dân |
Khuyến nông bắt đầu từ cơ sở
Dù công nghệ ngày càng được ứng dụng rộng rãi, yếu tố con người vẫn hiện diện trong từng hoạt động. Đội ngũ cán bộ khuyến nông tiếp tục bám cơ sở, lắng nghe người dân, cùng tháo gỡ khó khăn và tìm cách truyền đạt những kiến thức mới theo hướng dễ hiểu, dễ làm. Nhờ đó người nông dân từng ngày thay đổi cách tiếp cận kỹ thuật, tổ chức sản xuất và đưa sản phẩm đến thị trường.
Từ đồng ruộng đến không gian số, khuyến nông Lào Cai đang từng bước đồng hành cùng người dân trong một phương thức sản xuất mới, gần thực tế hơn và chủ động hơn.
Lưu Hòa
Trung tâm Khuyến nông Lào Cai