Ngành phải đối mặt với áp lực kép: vừa đóng góp vào tăng trưởng “hai con số”, vừa vượt qua hạn chế của mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào tài nguyên và lao động giá rẻ, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế. Chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và thích ứng biến đổi khí hậu trở thành yêu cầu bắt buộc.

    Mục tiêu tổng quát của ngành đến năm 2030 là phát triển nông nghiệp bền vững theo hướng xanh, sinh thái, giảm phát thải; nâng cao thu nhập người dân nông thôn; quản lý tài nguyên hiệu quả và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Các chỉ tiêu nổi bật gồm: tăng trưởng GDP nông, lâm, thủy sản 3,6–4%/năm; tỷ trọng kinh tế xanh đạt 10% GDP; xuất khẩu nông lâm thủy sản tăng 10–12%/năm; thu nhập cư dân nông thôn cao hơn 2,5–3 lần so với năm 2020; giảm phát thải khí nhà kính 8–9% so với kịch bản thông thường.

    Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Kế hoạch xác định bốn đột phá chiến lược then chốt.

    1. Đột phá về thể chế, chính sách và pháp luật

    Đây là đột phá mang tính nền tảng. Ngành sẽ chuyển mạnh từ tư duy quản lý theo ngành, lĩnh vực sang thể chế phát triển tích hợp, gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn. Phương thức quản lý thay đổi căn bản: từ dựa chủ yếu vào thủ tục hành chính sang kiến tạo phát triển, quản lý dựa trên rủi ro và kết quả; từ quản lý phân tán theo địa giới hành chính sang quản trị tổng hợp theo vùng sinh thái, lưu vực sông, không gian biển và chuỗi giá trị.

    Tập trung xây dựng, sửa đổi các luật quan trọng về đất đai, bảo vệ môi trường, trồng trọt, chăn nuôi, đa dạng sinh học… và hoàn thiện hành lang pháp lý để hình thành thị trường tài nguyên, môi trường, tín chỉ carbon, sản phẩm xanh và tuần hoàn. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường trách nhiệm của địa phương, đồng thời cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính nhằm khơi thông nguồn lực và tạo động lực cho các mô hình sản xuất xanh, thông minh, có khả năng chống chịu cao.

    2. Đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

    Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ mà trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp và phương thức quản trị mới. Ngành ưu tiên phát triển, làm chủ và ứng dụng các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật, công nghệ sinh học, giống thế hệ mới, tự động hóa, robot, thiết bị bay không người lái, viễn thám và công nghệ xử lý phụ phẩm, chất thải.

    Phương thức tổ chức nghiên cứu được đổi mới theo hướng lấy các bài toán lớn, liên ngành làm trung tâm, chuyển sang các chương trình khoa học – công nghệ theo sứ mệnh, gắn nghiên cứu với thử nghiệm, ứng dụng và thương mại hóa. Ưu tiên xây dựng không gian dữ liệu dùng chung, thống nhất về đất đai, nước, rừng, biển, môi trường, khí hậu…; hình thành hạ tầng quan sát Trái đất, hệ thống cảm biến, nền tảng trí tuệ nhân tạo và mô hình bản sao số để phục vụ giám sát, dự báo và hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực. Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo được phát triển thông qua mạng lưới trung tâm đổi mới, cơ chế tài chính linh hoạt và thu hút nhân lực chất lượng cao.

    3. Đột phá về hạ tầng nông nghiệp và môi trường

    Mục tiêu là chuyển từ “đầu tư công trình” sang “kiến tạo hệ thống hạ tầng phát triển”. Hạ tầng sản xuất, chế biến và logistics nông, lâm, thủy sản được phát triển đồng bộ, bao gồm vùng nguyên liệu, kho lạnh, trung tâm sơ chế - chế biến sâu, kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc và logistics. Hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão, hạ tầng nuôi biển và bảo vệ rừng được hiện đại hóa.

    Hạ tầng nông thôn hoàn thiện theo hướng hiện đại, xanh, thông minh, ưu tiên các vùng khó khăn và chịu tác động lớn của thiên tai. Hạ tầng bảo vệ môi trường và kinh tế tuần hoàn được ưu tiên đầu tư hệ thống thu gom, phân loại, tái sử dụng, tái chế chất thải và nước thải. Hệ thống thủy lợi, đê điều, hồ chứa được hiện đại hóa để bảo đảm an ninh nguồn nước, phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn và sạt lở. Đồng thời, hạ tầng số, quan trắc, viễn thám và giám sát thông minh được đẩy mạnh để chuyển sang quản trị dựa trên dữ liệu thời gian thực, nâng cao khả năng chống chịu trước thiên tai và biến đổi khí hậu.

    4. Đột phá về nguồn nhân lực

    Phát triển nguồn nhân lực được xác định là điều kiện quyết định. Mục tiêu là xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và nguồn nhân lực có phẩm chất, năng lực chuyên nghiệp cao, đáp ứng yêu cầu quản lý đa ngành, liên ngành, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

    Ngành sẽ cơ cấu lại đội ngũ theo vị trí việc làm, khung năng lực và kết quả thực hiện nhiệm vụ. Ưu tiên phát triển nhân lực cho các lĩnh vực chiến lược như công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, viễn thám, nông nghiệp chính xác, kinh tế tuần hoàn, thị trường carbon, tài chính xanh, quản trị tài nguyên nước, đa dạng sinh học, biến đổi khí hậu và kinh tế biển. Công tác tuyển dụng, đánh giá, đào tạo được đổi mới theo hướng cạnh tranh, công khai, minh bạch, lấy hiệu quả làm thước đo chính; chú trọng kỹ năng số, sử dụng dữ liệu và năng lực giải quyết vấn đề liên ngành. Môi trường làm việc chuyên nghiệp, số hóa và cơ chế thu hút, đãi ngộ nhân tài được xây dựng để khuyến khích đổi mới sáng tạo và đề cao trách nhiệm cá nhân.

    Bốn đột phá chiến lược có mối quan hệ gắn kết chặt chẽ. Thể chế tạo hành lang và động lực; khoa học công nghệ và chuyển đổi số tạo phương thức mới; hạ tầng tạo nền tảng vật chất; nguồn nhân lực là yếu tố quyết định để hiện thực hóa tất cả. Việc triển khai đồng bộ và quyết liệt bốn đột phá này sẽ là chìa khóa để ngành Nông nghiệp và Môi trường chuyển đổi thành công sang mô hình tăng trưởng xanh, bền vững và hiện đại trong giai đoạn 2026–2030.

leftcenterrightdel
 Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và nguồn nhân lực có phẩm chất, năng lực chuyên nghiệp cao, đáp ứng yêu cầu quản lý đa ngành, liên ngành, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế

BBT (gt)