Mục tiêu của Hội thảo nhằm đánh giá khả năng thích nghi và hiệu quả kinh tế của cây ngô sinh khối trên vùng đất đỏ bazan cao nguyên Vân Hòa so với các cây trồng truyền thống (sắn, mía, keo lai…) qua các mô hình trồng ngô sinh khối hiện đang triển khai trên địa bàn xã. Đồng thời kết nối trực tiếp người sản xuất với đơn vị cung ứng giống, tiêu thụ nông sản (Công ty TNHH hạt giống CP Việt Nam, Trang trại bò sữa TH-True Milk), tạo chuỗi giá trị bền vững, nâng cao thu nhập cho nông dân.
Xã Vân Hòa được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã Sơn Định, Sơn Long và xã Sơn Xuân, thuộc tỉnh Phú Yên (cũ), diện tích đất tự nhiên khoảng 15.145 ha thuộc loại đất đỏ bazan, cùng với khí hậu cao nguyên mát mẻ dễ chịu, Vân Hòa có nhiều ưu thế để phát triển nông nghiệp hàng hóa. Tuy nhiên lâu nay bà con nông dân tại địa phương vẫn cứ loay hoay với cây keo lai, cây mía, cây sắn... giá cả bắp bênh, hiệu quả thu được trên một diện tích canh tác không cao. Bài toán đặt ra là làm thế nào để chuyển đổi cơ cấu cây trồng hiệu quả hơn, nâng cao thu nhập cho nông dân và phát triển kinh tế địa phương hiệu quả hơn.
Tận dụng ưu thế của địa phương là có trang trại bò sữa của Công ty TNHH Trang trại bò sữa Công nghệ cao Phú Yên cần phát triển mạnh cánh đồng trồng ngô sinh khối để bao tiêu cung cấp làm thức ăn cho bò sữa của trang trại, UBND xã Vân Hòa, tỉnh Đắk Lắk đã chủ động phối hợp với Công ty triển khai mô hình trồng ngô sinh khối trên địa bàn xã. Hiện nay đã có 03 hộ nông dân tiến hành trồng với quy mô 11 ha, trong đó hộ anh Trần Văn Thiên ở thôn Hòa Thuận, xã Vân Hòa xuống giống cách đây 3 tháng và hiện đang chờ thu hoạch.
    |
 |
| Mô hình trồng ngô sinh khối gắn với tiêu thụ sản phẩm trên địa bàn xã Vân Hòa |
Ông Lưu Hoài Nam, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Trang trại bò sữa Công nghệ cao Phú Yên cho biết: “Nhu cầu thức ăn thô xanh phục vụ chăn nuôi bò của công ty rất lớn với khoảng 30 nghìn tấn/năm, phần lớn nguồn nguyên liệu phải nhập từ các vùng rất xa, tại địa phương thì chưa có. Chúng tôi rất mong muốn phát triển nguồn nguyên liệu tại địa phương vì giảm được chi phí vận chuyển, thức ăn luôn tươi, mới. Vừa qua công ty đã phối hợp với UBND xã Vân Hòa xây dựng mô hình trồng ngô sinh khối trên địa bàn xã, ngoài việc hỗ trợ về giống, thuốc bảo vệ thực vật, chúng tôi còn cung cấp miễn phí cho nông dân các sản phẩm phụ của trang trại gồm phân hữu cơ lỏng, đặc để cải tạo đất và tưới cho cây. Qua thực tế cho thấy việc triển khai rất hiệu quả, nguồn phân hữu cơ rất tốt cho đất và cây ngô sinh khối của mô hình.”
Trồng ngô sinh khối hứa hẹn là mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng hiệu quả tại địa phương xã Vân Hòa. Theo ước tính với năng suất khoảng 40 tấn/ha, với giá thu mua khoảng 1.350.000 đồng/tấn, doanh thu đạt 54 triệu đồng, sau khi trừ chi phí công, giống, thuốc, nước tưới… nông dân có thể thu lãi khoảng 20 triệu đồng/ha sau 3 tháng trồng. Nếu sử dụng được nguồn phân hữu cơ được hỗ trợ miễn phí từ trang trại thì lợi nhuận còn lớn hơn. Trong khi đó nếu trồng sắn, mía như trước đây, nông dân chỉ thu lãi khoảng 10 triệu đồng/ha nhưng mất đến 12 tháng trồng.
Trong hành trình tìm hướng đi mới, mô hình trồng ngô sinh khối gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm đã và đang mở ra nhiều kỳ vọng, góp phần từng bước thay đổi tư duy sản xuất của bà con. Khác với cây ngô lấy hạt truyền thống, ngô sinh khối được thu hoạch toàn bộ thân, lá và bắp khi còn ở giai đoạn chín sáp để làm thức ăn cho gia súc. Nhờ đó, thời gian canh tác được rút ngắn chỉ còn khoảng 3 tháng, giảm thiểu rủi ro do thời tiết, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Đặc biệt, khi tham gia mô hình, nông dân được doanh nghiệp hỗ trợ giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật theo hình thức tạm ứng, đồng thời được hướng dẫn kỹ thuật bài bản. Đây chính là yếu tố then chốt giúp bà con yên tâm sản xuất.
Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mô hình còn hình thành mối liên kết chặt chẽ giữa người dân và doanh nghiệp. Công ty TNHH Trang trại bò sữa Công nghệ cao Phú Yên cam kết thu mua toàn bộ sản phẩm, góp phần đảm bảo đầu ra ổn định, hướng tới xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững. Hiện nay, trên địa bàn xã đã có những hộ tiên phong tham gia với quy mô bước đầu đạt hiệu quả tích cực. Nhiều diện tích ngô sinh khối sinh trưởng tốt, hứa hẹn những vụ thu hoạch đầu tiên đầy triển vọng.
Ông Phạm Quốc Hoàng – Phó Chủ tịch UBND xã Vân Hòa cho biết: "Qua đánh giá bước đầu, cây ngô sinh khối rất phù hợp với điều kiện tự nhiên tại Vân Hòa. Định hướng của địa phương trong thời gian tới là tiếp tục tham mưu, mở rộng diện tích liên kết, đồng thời hỗ trợ các tổ hợp tác và nông dân tiếp cận các chính sách hỗ trợ của tỉnh để đưa cây ngô sinh khối trở thành cây trồng chủ lực giúp xóa đói giảm nghèo tại địa phương."
Từ những kết quả bước đầu đáng khích lệ, có thể khẳng định rằng, mô hình trồng ngô sinh khối trog đó có sự liên kết, tiêu thụ không chỉ là hướng đi mới, mà còn là lời giải thiết thực cho bài toán chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại địa phương.
Với sự đồng hành của doanh nghiệp, sự hỗ trợ của các cấp, ngành và đặc biệt là sự chủ động, mạnh dạn đổi mới của người nông dân, xã Vân Hòa đang từng bước khẳng định quyết tâm xây dựng nền nông nghiệp phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững – biến tiềm năng thành giá trị, nâng cao đời sống cho người dân trên chính mảnh đất quê hương.
Phạm Minh Nhật
Trung tâm Cung ứng DVSN công xã Vân Hòa, Đắk Lắk