Ngay từ những ngày đầu tháng 4/2026, cán bộ khuyến nông đã trực tiếp về cơ sở khảo sát, lựa chọn các vùng sản xuất tập trung, liền vùng liền khoảnh, thuận lợi giao thông thủy lợi và đảm bảo quy hoạch. Trên cơ sở đó, mô hình được xây dựng với quy mô 220 ha, thu hút 1.107 hộ dân tham gia tại các xã Quang Sơn, An Khánh, Phú Lạc và Phượng Tiến, tỉnh Thái Nguyên.
Để thay đổi thói quen lạm dụng hóa chất trong canh tác truyền thống, Trung tâm Khuyến nông đã tổ chức 12 lớp tập huấn chuyên sâu cho toàn bộ các hộ dân. Đồng thời, bà con được hỗ trợ 70% lượng phân bón với định mức 75 kg/sào, gồm phân hữu cơ vi sinh bón lót và phân hữu cơ khoáng thúc đẻ nhánh, đón đòng, cung cấp nguồn dinh dưỡng cân đối và toàn diện suốt quá trình sinh trưởng của cây lúa.
Đáng chú ý, mô hình đã đưa vào giải pháp kỹ thuật xử lý rơm rạ bằng chế phẩm sinh học góp phần giải quyết thói quen đốt đồng gây ô nhiễm môi trường, làm thoái hóa đất. Cùng với đó, việc áp dụng quy trình quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM) giúp cây lúa bén rễ sâu, cứng cây, lá dày, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh và giảm tối đa số lần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học.
Mặc dù vụ mùa năm 2026 chịu ảnh hưởng bất lợi từ các cơn bão gây ngập úng cục bộ ở vùng trũng và đợt nắng nóng gay gắt cuối vụ, các trà lúa trong mô hình vẫn phục hồi nhanh chóng và cho năng suất ấn tượng. Tại xã Phú Lạc, giống lúa thuần chất lượng cao Đài thơm 8 đạt năng suất ước tính bình quân 57 tạ/ha. Tại xã An Khánh, các giống chất lượng cao Thụy hương 308 và DT68 cho năng suất dự ước 58 tạ/ha. Đáng chú ý, toàn bộ diện tích cấy giống lúa lai BTE-1 tại xã Quang Sơn đạt năng suất dự kiến lên tới 68 tạ/ha. Riêng trà lúa Mùa muộn sử dụng giống bản địa Bao thai tại xã Phượng Tiến hiện đang bước vào giai đoạn đứng cái làm đòng với triển vọng năng suất ước đạt từ 45 đến 50 tạ/ha.
Tại hội nghị tổng kết, đông đảo bà con nông dân đều đánh giá cao hiệu quả thực tế của mô hình. Phân bón tan đều, dễ hấp thụ, giúp cây lúa chống đổ ngã rất tốt khi vào mẩy hạt, chi phí đầu tư thuốc trừ sâu giảm rõ rệt trong khi chất lượng hạt lúa được nâng lên. Dù vẫn còn một số khó khăn bước đầu khi một bộ phận nhỏ người dân do tâm lý e ngại đã bón thêm phân hóa học làm phát sinh sâu bệnh cục bộ, song thành công chung của mô hình đã khẳng định tính vượt trội của phương thức canh tác hữu cơ.
    |
 |
| Các đại biểu tham quan mô hình thực hiện tại xã Phú Lạc |
Từ những kết quả tích cực đã được kiểm chứng trên đồng ruộng, ngành nông nghiệp cùng chính quyền các địa phương đang tiếp tục tuyên truyền, vận động bà con tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật, đồng thời nghiên cứu cơ chế hỗ trợ phù hợp để duy trì và nhân rộng mô hình trong các vụ tiếp theo. Đây sẽ là bước đi quan trọng giúp nâng tầm thương hiệu hạt gạo Thái Nguyên, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, bền vững của tỉnh./.
Huy Hoàng
Trung tâm Khuyến nông tỉnh Thái Nguyên