Chúng tôi trở lại huyện đảo Lý Sơn trong một ngày nắng nóng cháy lửa cuối tháng 5. Cũng là lúc người dân nơi đây đang vào mùa thu hoạch vụ “hành nước”. Gọi là vụ “hành nước” bởi vụ hành này không có mưa, phải nước tưới bằng máy bơm.


Trên ruộng hành, hàng trăm nông dân tập trung thu hoạch, vận chuyển hành củ về nhà. Ông Bùi Kim Hoanh (49 tuổi), trưởng khu dân cư số 4, thôn Đông, xã An Vĩnh (Lý Sơn) đang huy động toàn bộ người thân thu hoạch nốt diện tích hành cuối cùng của vụ. Ông Hoanh than thở: “Vụ hành này tôi trồng 11 sào, tính ra bình quân đạt 450 kg/sào, tôi thu được sản lượng chừng 5 tấn hành củ. Thế nhưng, hiện nay tôi mới chỉ bán được 150 kg, bởi nếu bán hết thì tôi sẽ bị lỗ vốn nặng”. Lý giải điều này, ông Hoanh cho biết, chi phí cải tạo đất, mua giống, phân, thuốc trừ cỏ, trừ sâu, dầu chạy máy bơm tưới nước để canh tác mỗi sào hành khoảng 9 triệu đồng. Riêng chi phí nhân công, nếu phải thuê mướn thì tốn thêm 1 triệu đồng nữa. Thế nhưng hiện tại với giá thu mua của thương lái 10.000 đồng/kg thì ông lỗ 4,5 triệu đồng/sào. Hiện ông Hoanh dựng nhiều liếp, sàn và tận dụng mọi mặt bằng trong nhà để bảo quản 5 tấn hành củ chờ giá.

 

Hành rớt giá thê tham, nông dân phải trữ hành trong nhà chờ giá lên


Tương tự, bà Lê Thị Liên (53 tuổi) ở thôn Đông, xã An Hải cho biết, bà có 2 sào hành còn khoảng 01 tuần nữa thu hoạch. Theo bà, chi phí đầu tư vụ này cao hơn năm ngoái (tức 2013) do giá dầu diesel, giá phân bón đều tăng. Nếu bán được giá 30.000 đến 35.000 đồng/kg như năm ngoái thì có lãi. Thế nhưng, từ đầu vụ đến giờ thương lái chỉ mua từ 7.000 đến 10.000 đồng/kg nên bà rất lo. Bà thấp thỏm hy vọng, nếu 01 tuần ngày nữa giá hành tăng thì bà có cơ may không uổng phí 2 tháng trời chăm sóc ruộng hành. Bà Liên cho biết thêm, với hơn 30 năm làm nghề trồng hành, tỏi trên đảo thì đây là lần đầu tiên bà thấy giá mua hành xuống thấp như vậy.


Bà Trần Thị Út (56 tuổi) ở thôn Tây, xã An Vĩnh), một người chuyên thu mua hành, tỏi cho biết ở Lý Sơn cho biết, vụ hành này nhiều địa phương trên cả nước đều được mùa. Do cung vượt cầu nên giá bán giảm, hành ở đảo Lý Sơn cũng chịu chung số phận. Bên cạnh đó, hiện tượng giả thương hiệu tỏi Lý Sơn hiện nay cũng ảnh hưởng không nhỏ đến giá của hành, tỏi Lý Sơn.


Không chỉ thua lỗ vụ hành, vụ tỏi đông xuân 2013-2014 vừa qua, nông dân Lý Sơn cũng lâm cảnh tương tự. Năng suất đạt khá nhưng giá bán quá thấp. Hiện tại trong nhà ông Hoanh vẫn còn 3 tấn tỏi thu hoạch từ tháng 3/2014 chưa bán được. Ông Hoanh cho biết, năm ngoái bán được giá 70.000 đồng/kg thì hiện tại thương lái chỉ mua 40.000 đồng/kg. Một điều đáng lo nữa là việc cải tạo đất để trồng hành, tỏi.

 

Tỏi Lý Sơn cũng rớt giá thê tham, nông dân không bán được.


Nhiều người dân trên đảo cũng tỏ ra lo lắng, những năm gần đây, nguồn đất đỏ Bazan dần cạn kiệt, việc hút cát biển cũng khó khăn hơn do chính quyền yêu cầu phải hút ở xa bờ biển để tránh sạt lở. Do vậy, chi phí cải tạo đất trồng hành, tỏi sau mỗi chu kỳ sản xuất cũng lên cao, nên giá thành sản phẩm vì thế cũng cao hơn.


Do giá đầu ra bấp bênh nên những năm gần đây, nhiều diện tích trồng hành, tỏi đã được người dân chuyển dần sang trồng ngô, lạc, đậu xanh, dưa hấu. Tuy nhiên, theo ông Lê Văn Thức, chủ tịch Hội Nông dân xã An Hải, với đặc điểm đất canh tác và điều kiện khí hậu ở Lý Sơn, tỏi và hành vẫn là cây chủ lực, cho hiệu quả kinh tế cao hơn những cây trồng khác.

 

Hải Yến