Năm 2025, Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Tây Ninh đã thực hiện trình diễn mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh ở hộ ông Nguyễn Trọng Nghĩa, địa chỉ ấp Xuân Hòa 2, xã Thuận Mỹ, tỉnh Tây Ninh. Mô hình ứng dụng đồng bộ công nghệ số trong quản lý ao nuôi như: tủ điều khiển tự động kết nối quạt nước, máy cho ăn và các thiết bị vận hành với ứng dụng Farmext trên điện thoại thông minh.
Hệ thống quan trắc môi trường tự động 24/24 giúp theo dõi các chỉ tiêu nước và cảnh báo kịp thời, nhờ đó ao nuôi không phát sinh khí độc trong suốt vụ nuôi. Việc sử dụng máy cho ăn tự động giúp phân phối thức ăn chính xác, giúp tiết kiệm từ 10 - 15% chi phí thức ăn so với cho ăn thủ công.
Nhờ kiểm soát tốt môi trường và áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, tôm đạt tỷ lệ sống 76%, cao hơn khoảng 10 - 15% so với mức trung hình của các mô hình nuôi thâm canh khác.
    |
 |
| Ao nuôi tôm có trang bị máy cho ăn tự động |
Tuy nhiên, để chuyển đổi số thực sự phát huy hiệu quả và mang lại giá trị lâu dài, người nuôi cần có sự chuẩn bị phù hợp thay vì đầu tư theo phong trào, cụ thể như sau:
- Người nuôi cần xác định rõ khả năng tài chính và xây dựng lộ trình đầu tư hợp lý. Việc đầu tư đồng loạt nhiều thiết bị công nghệ trong cùng một thời điểm có thể tạo áp lực lớn về vốn và gây khó khăn trong quá trình vận hành. Do đó, người nuôi nên ưu tiên những công nghệ thật sự cần thiết, có khả năng mang lại hiệu quả rõ rệt, sau đó từng bước mở rộng và nâng cấp khi điều kiện cho phép. Cách làm này vừa giảm rủi ro tài chính, vừa giúp người nuôi có thời gian tiếp cận và làm chủ công nghệ.
- Việc lựa chọn công nghệ phù hợp với nhu cầu sản xuất cũng đóng vai trò rất quan trọng. Hiện nay trên thị trường có nhiều giải pháp phục vụ nuôi tôm như hệ thống quan trắc môi trường, máy cho ăn tự động, phần mềm quản lý sản xuất và các nền tảng hỗ trợ truy xuất nguồn gốc. Người nuôi cần tìm hiểu kỹ tính năng, hiệu quả sử dụng, đồng thời ưu tiên lựa chọn các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và được cung cấp bởi những đơn vị uy tín nhằm đảm bảo chất lượng cũng như hiệu quả đầu tư.
Trong các ứng dụng công nghệ số, quản lý môi trường ao nuôi được xem là một trong những nội dung mang lại hiệu quả thiết thực nhất. Thông qua các cảm biến và thiết bị quan trắc tự động, người nuôi có thể theo dõi liên tục các chỉ tiêu như nhiệt độ, pH, oxy hòa tan, độ mặn và chất lượng nước. Việc giám sát thường xuyên giúp phát hiện sớm những biến động bất thường, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời, hạn chế thiệt hại và giảm rủi ro trong quá trình nuôi.
Để các thiết bị công nghệ hoạt động ổn định và bền bỉ, công tác kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ cũng cần được quan tâm đúng mức. Các hệ thống cảm biến, máy cho ăn tự động, thiết bị điều khiển từ xa hay phần mềm quản lý cần được theo dõi, bảo trì thường xuyên nhằm hạn chế sự cố phát sinh ảnh hưởng đến quá trình sản xuất.
|
 |
| Hệ thống tủ điện điều khiển thông minh giúp quản lý tốt ao nuôi |
- Song song với đầu tư thiết bị, người nuôi cũng cần chú trọng nâng cao kiến thức và kỹ năng sử dụng công nghệ. Chuyển đổi số không đơn thuần là lắp đặt máy móc mà còn đòi hỏi khả năng vận hành, khai thác dữ liệu và đưa ra quyết định phù hợp trong sản xuất. Vì vậy, việc tham gia các lớp tập huấn, hội thảo chuyên đề và thường xuyên cập nhật kiến thức mới là hết sức cần thiết.
|
 |
| Sử dụng công nghệ AI hỗ trợ đếm tôm tự động |
- Thực hiện đầy đủ việc ghi chép và số hóa nhật ký sản xuất. Việc sử dụng phần mềm quản lý nhật ký điện tử giúp lưu trữ đầy đủ thông tin về con giống, thức ăn, thuốc, chế phẩm sinh học, các chỉ tiêu môi trường nước và sản lượng thu hoạch. Đây là cơ sở quan trọng để đánh giá hiệu quả sản xuất, phục vụ truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường tiêu thụ.
- Ngoài ra, người nuôi nên tích cực tham gia các tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc các nhóm liên kết sản xuất để trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ thông tin kỹ thuật và tiếp cận các tiến bộ khoa học mới. Đây cũng là cầu nối quan trọng giúp người nuôi tiếp cận các chương trình hỗ trợ, chuyển giao công nghệ và các chính sách thúc đẩy chuyển đổi số trong nông nghiệp.
Trong xu thế phát triển nông nghiệp hiện đại và bền vững, chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội cho nghề nuôi tôm nâng cao hiệu quả sản xuất và sức cạnh tranh trên thị trường. Việc ứng dụng công nghệ một cách phù hợp, kết hợp hài hòa giữa kỹ thuật truyền thống và các giải pháp số sẽ góp phần xây dựng các mô hình nuôi tôm an toàn, hiệu quả và phát triển bền vững trong tương lai./.
Vân Hạ
Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Tây Ninh