Hội nghị có sự tham dự của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng; Nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan; Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy cùng lãnh đạo các sở, ngành, địa phương và hơn 100 hợp tác xã, doanh nghiệp sản xuất, chế biến, xuất khẩu sầu riêng.
Ngành hàng lớn, yêu cầu ngày càng cao
Theo báo cáo tại hội nghị, Đắk Lắk hiện là một trong những vùng sản xuất sầu riêng trọng điểm của cả nước. Năm 2025, toàn tỉnh có khoảng 41.000 ha sầu riêng, trong đó hơn 26.000 ha cho sản phẩm, sản lượng đạt 446.214 tấn; năm 2026 dự kiến khoảng 500.000 tấn. Đến nay, tỉnh có 280 mã số vùng trồng được phê duyệt với diện tích khoảng 7.500 ha; 253 mã số vùng trồng, diện tích khoảng 6.532 ha đang chờ phê duyệt. Toàn tỉnh có 41 cơ sở đóng gói quả tươi xuất khẩu được phê duyệt và 16 cơ sở đóng gói sầu riêng đông lạnh.
Năm 2025, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đạt khoảng 3,86 tỷ USD, tăng hơn 20% so với năm 2024. Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu chủ lực của sầu riêng Đắk Lắk, chiếm khoảng 70% tổng sản lượng dự kiến của tỉnh.
Tuy nhiên, ngành hàng đang đối mặt với nhiều yêu cầu mới về chất lượng, an toàn thực phẩm, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc, bảo quản, logistics, chế biến và xây dựng thương hiệu. Sản xuất ở một số nơi còn manh mún, liên kết giữa vùng trồng, cơ sở đóng gói và doanh nghiệp chưa chặt chẽ, trong khi các quy định kỹ thuật của thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe.
Phát biểu tại Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng nhấn mạnh, ngành sầu riêng cần chuyển mạnh từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, lấy thị trường làm định hướng, chất lượng và hiệu quả làm trọng tâm, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực.
    |
 |
| Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng phát biểu tại Hội nghị |
Từ vùng trồng đến hệ sinh thái chuỗi giá trị
Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy nhấn mạnh yêu cầu lấy chất lượng, hiệu quả, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực; trong đó người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp phải trở thành trung tâm, chủ thể của chuỗi giá trị.
Tỉnh Đắk Lắk định hướng thu hút đầu tư vào các khu, cụm công nghiệp, chợ đầu mối; phát triển logistics, kho lạnh, nhà máy chế biến sâu, trung tâm kiểm định; chuẩn hóa quy trình canh tác, ứng dụng công nghệ sinh học, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc số và khuyến khích ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Tinh thần này được cụ thể hóa qua 9 biên bản ghi nhớ hợp tác được trao tại Diễn đàn, liên quan đến nghiên cứu, đầu tư và phát triển các mắt xích của ngành hàng sầu riêng, với tổng giá trị ước tính gần 9.000 tỷ đồng.
Các nội dung hợp tác tập trung vào những khâu then chốt như xây dựng tổ hợp chợ đầu mối, trung tâm thu mua, kiểm định, chiếu xạ, logistics, xuất khẩu và chế biến sâu với tổng giá trị ước tính 1.600 tỷ đồng; xây dựng kho lạnh quy mô khoảng 3 ha, vốn đầu tư khoảng 400 tỷ đồng; nghiên cứu đầu tư khu nông nghiệp công nghệ cao và cụm công nghiệp chế biến sâu với tổng mức đầu tư ước tính 2.700 tỷ đồng.
Một số hợp tác hướng tới ứng dụng công nghệ sinh học, bảo quản sau thu hoạch không hóa chất và kết nối thị trường Đài Loan, với giá trị đầu tư ước tính 500 tỷ đồng; xây dựng Chợ đầu mối nông sản Krông Năng tích hợp logistics xanh, sơ chế, chế biến, kho lạnh, kiểm định và xuất khẩu, quy mô 25 ha, tổng giá trị ước tính 2.500 tỷ đồng.
Chuyển đổi số cũng được đưa vào chuỗi giá trị thông qua hợp tác thiết lập chuỗi phòng thí nghiệm chuẩn quốc tế và truy xuất nguồn gốc số tại Đắk Lắk. Cùng với đó là các chuỗi liên kết khép kín, kết nối vùng trồng với cung ứng vật tư, đóng gói, truy xuất nguồn gốc và doanh nghiệp nhập khẩu.
Khuyến nông đồng hành cùng chuỗi canh tác bền vững
Điểm nhấn của chương trình là Lễ ký kết hợp tác Chuỗi canh tác ngành hàng sầu riêng bền vững, với sự tham gia của các nhóm cung ứng giống, tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật; ngân hàng; cung ứng vật tư; đại diện vùng trồng; thu mua, chế biến, tiêu thụ và cung cấp giải pháp số hóa.
Trong nhóm cung ứng giống, tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật có Viện Khoa học Kỹ thuật Nông lâm nghiệp Tây Nguyên và Trung tâm Khuyến nông Đắk Lắk, cùng doanh nghiệp cung cấp giải pháp kỹ thuật.
Sự tham gia của lực lượng khuyến nông trong chuỗi liên kết có ý nghĩa quan trọng trong việc kết nối tiến bộ kỹ thuật với người sản xuất, hỗ trợ chuẩn hóa quy trình và tổ chức sản xuất theo yêu cầu của thị trường. Đây cũng là hướng phù hợp với yêu cầu nâng cao chất lượng ngành hàng, khi người sản xuất không chỉ cần thị trường đầu ra mà còn cần được hỗ trợ về kỹ thuật, quản lý vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng.
Thứ trưởng Võ Văn Hưng cho rằng, để ngành hàng phát triển bền vững, không một chủ thể nào có thể làm được một mình. Nhà nước cần hoàn thiện cơ chế, chính sách; địa phương tổ chức tốt sản xuất và quản lý vùng nguyên liệu; doanh nghiệp kết nối thị trường, đầu tư chế biến, bảo quản và xây dựng thương hiệu; hợp tác xã là cầu nối giữa doanh nghiệp và người sản xuất; còn nông dân là chủ thể trực tiếp tạo ra chất lượng sản phẩm. Thứ trưởng kỳ vọng các cam kết hợp tác tại Diễn đàn sớm được cụ thể hóa thành những vùng nguyên liệu được tổ chức bài bản, chuỗi liên kết thực chất, dự án đầu tư hiệu quả và các hợp đồng thương mại bền vững, mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp và người nông dân.
Từ sản lượng đến giá trị và thương hiệu
Bên cạnh việc giữ vững thị trường Trung Quốc bằng chất lượng và nguồn cung ổn định, ngành sầu riêng cần chủ động khai thác các thị trường mới như Ấn Độ, mở rộng thị trường trong nước và các kênh phân phối hiện đại. Đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển logistics và đa dạng hóa sản phẩm sẽ góp phần giảm áp lực tiêu thụ quả tươi trong thời gian ngắn, nâng cao giá trị gia tăng và giảm rủi ro thị trường.
Thông điệp xuyên suốt hội nghị là ngành hàng sầu riêng Đắk Lắk cần chuyển từ tư duy mùa vụ sang tư duy ngành hàng; từ chạy theo sản lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị và xây dựng thương hiệu; từ những liên kết riêng lẻ sang một hệ sinh thái có sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân, nhà khoa học, tổ chức tài chính, công nghệ và lực lượng khuyến nông.
Với 9 biên bản ghi nhớ hợp tác cùng Chương trình ký kết Chuỗi canh tác ngành hàng sầu riêng bền vững, Đắk Lắk đang từng bước hình thành hệ sinh thái đồng bộ từ sản xuất, kỹ thuật, vùng nguyên liệu đến kiểm định, logistics, chế biến, số hóa và thị trường. Đây là nền tảng để sầu riêng Đắk Lắk nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị, phát triển bền vững và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.
Đỗ Tuấn – Việt Oanh
Trung tâm Khuyến nông Quốc gia