Công nhận 69 cây cà phê mít đầu dòng
Năm 2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với UBND xã Hướng Phùng tổ chức rà soát, đánh giá và công nhận cây cà phê mít đầu dòng trên địa bàn. Qua quá trình thẩm định thực tế, Hội đồng thẩm định đã lựa chọn và công nhận 69 cây cà phê mít đạt tiêu chuẩn cây đầu dòng, gồm 47 cây giống đỏ mận thuộc sở hữu của ông Trần Ngọc Dũng và 22 cây giống tím thuộc sở hữu của ông Phan Đình Thông. Các cây đầu dòng được công nhận đều trồng tập trung tại thôn Bụt Việt, là khu vực có điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu phù hợp với sinh trưởng, phát triển của cà phê mít.
    |
 |
| Quản lý cây đầu dòng là cơ sở kiểm soát chất lượng giống và phát triển vùng nguyên liệu cà phê mít bền vững |
Các cây đầu dòng được đăng ký công nhận thông qua Hợp tác xã Nông nghiệp Tân Hợp. Đây đều là những cây sinh trưởng khỏe, tán cân đối, năng suất ổn định, chất lượng quả đồng đều và không bị nhiễm các loại sâu bệnh nguy hiểm. Trước khi được công nhận, các cây đã trải qua quá trình theo dõi, đánh giá nhiều năm về năng suất, chất lượng quả và khả năng thích nghi với điều kiện sinh thái địa phương, bảo đảm đáp ứng đầy đủ các tiêu chí theo quy định hiện hành về công nhận cây đầu dòng.
Việc công nhận cây cà phê mít đầu dòng diễn ra trong bối cảnh diện tích cà phê mít trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đang từng bước được mở rộng do nhu cầu thị trường. Hiện nay, cà phê mít được trồng chủ yếu tại các xã Hướng Phùng, Khe Sanh, Tân Lập… với diện tích quy đổi khoảng 400-500 ha. Phần lớn diện tích này được trồng xen canh trong vườn cà phê chè nhằm che bóng, chắn gió, cải thiện vi khí hậu và nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Với ưu điểm chịu hạn tốt, ít sâu bệnh, năng suất bình quân đạt khoảng 15-17 tấn quả tươi/ha, nhiều cây cho sản lượng từ 30-70 kg quả tươi mỗi vụ, cà phê mít đang ngày càng khẳng định vai trò trong cơ cấu cây cà phê tại vùng chuyên cà phê Hướng Phùng.
Theo bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, 69 cây cà phê mít đầu dòng được công nhận tại xã Hướng Phùng không chỉ đáp ứng yêu cầu trước mắt về cung cấp vật liệu nhân giống, mà còn có ý nghĩa lâu dài trong việc bảo tồn, phát triển nguồn gen cà phê mít phù hợp với điều kiện sinh thái của địa phương. Đây là tiền đề quan trọng để triển khai công tác nhân giống có kiểm soát, phục vụ tái canh, cải tạo vườn cà phê và từng bước hình thành vùng nguyên liệu cà phê mít ổn định, chất lượng cao trên địa bàn tỉnh.
Siết chặt quản lý và chuẩn hóa nguồn giống
Sau khi được công nhận cây đầu dòng, 69 cây cà phê mít tại xã Hướng Phùng được đưa vào diện quản lý, theo dõi chặt chẽ nhằm bảo đảm duy trì đầy đủ các tiêu chí kỹ thuật đã được thẩm định, đồng thời phục vụ hiệu quả công tác nhân giống, tái canh và phát triển vùng cà phê mít theo hướng bền vững.
Anh Phan Đình Thông, chủ sở hữu 22 cây cà phê mít giống tím được công nhận cây đầu dòng cho biết, sau khi được Sở Nông nghiệp và Môi trường công nhận, việc chăm sóc và bảo vệ cây được thực hiện theo quy trình nghiêm ngặt hơn so với sản xuất thông thường. Gia đình anh thường xuyên theo dõi tình hình sinh trưởng của cây, tỉa cành tạo tán, phòng trừ sâu bệnh kịp thời và ghi chép đầy đủ quá trình chăm sóc vào sổ theo dõi. Theo anh Thông, quản lý chặt cây đầu dòng không chỉ nâng cao ý thức trách nhiệm của người trồng mà còn tạo niềm tin cho các hộ sản xuất khi sử dụng nguồn giống có xuất xứ rõ ràng. Khi giống được quản lý tốt ngay từ cây mẹ, vườn cà phê sau này sẽ sinh trưởng ổn định, cho năng suất và chất lượng lâu dài.
|
 |
| Cây cà phê mít đầu dòng tại hộ anh Phan Đình Thông được quản lý theo mã số định danh và phục vụ nhân giống |
Ông Hà Ngọc Dương, Trưởng phòng Kinh tế xã Hướng Phùng chia sẻ, chính quyền xã thường xuyên phối hợp với cơ quan chuyên môn tuyên truyền các quy định về quản lý, bảo vệ cây đầu dòng đến người dân; đồng thời theo dõi chặt chẽ hiện trạng các cây đã được công nhận trên địa bàn. Qua đó, kịp thời phát hiện, báo cáo các trường hợp vi phạm quy định trong khai thác, sử dụng nguồn vật liệu giống. Hiện tại, toàn bộ hoạt động khai thác vật liệu giống từ cây đầu dòng được thực hiện thông qua Hợp tác xã Nông nghiệp Tân Hợp nhằm bảo đảm đúng định mức, đúng quy trình và có sổ sách theo dõi đầy đủ nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng trà trộn giống kém chất lượng dưới danh nghĩa cây đầu dòng.
“Quản lý sau công nhận là yếu tố quyết định hiệu quả công tác giống. Thông qua việc kiểm tra định kỳ và yêu cầu báo cáo hằng năm, ngành nông nghiệp sẽ kịp thời nắm bắt tình hình sinh trưởng của cây đầu dòng, bảo đảm nguồn giống luôn đạt chất lượng. Trường hợp cây đầu dòng đã công nhận không còn đáp ứng tiêu chí theo quy định, Sở sẽ yêu cầu khắc phục hoặc thu hồi giấy công nhận”, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hồng Phương cho biết.
Ngọc Lan
Trung tâm Khuyến nông Quảng Trị