Năm 1981, chàng trai Phạm Đức Hiển lên Lai Châu (cũ) với khát khao của một sinh viên trẻ vừa tốt nghiệp Trường Đại học Nông nghiệp III Bắc Thái (nay là Trường Đại học Nông - Lâm Thái Nguyên). Chưa đầy 2 năm công tác, anh được tổ chức điều sang làm chuyên gia giúp nước bạn Lào phát triển nền nông nghiệp khi đang là cán bộ của Trạm Bảo vệ Thực vật huyện Điện Biên. Năm 1984, ông trời xe duyên giữa chàng trai quê gốc xã Diễn Hoàng, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An với cô gái Thái, tên Lò Mai Trinh, quê bản Hoong Lếch Cang, xã Thanh Chăn, huyện Điện Biên. Sau 21 năm công tác với nhiều cương vị khác nhau, tháng 3/2000, ông được bổ nhiệm chức vụ Phó Giám đốc, rồi Giám đốc Sở NN & PTNT tỉnh Điện Biên.

Tâm sự với chúng tôi, ông Phạm Đức Hiển chia sẻ, tại Hội nghị kỷ niệm 70 năm ngành nông nghiệp Việt Nam và 52 năm thành lập ngành nông nghiệp tỉnh Điện Biên, ông sẽ trình bày những trăn trở và thuận lợi thách thức của ngành trong thời gian tới. Ông rất tự hào vì sau 52 năm (1963-2015) ngành nông nghiệp tỉnh Điện Biên được thành lập là Nông nghiệp, nông thôn, nông dân của tỉnh đã thành lập các vùng thí điểm phát triển kinh tế tập trung như: Vùng phát triển cà phê chè Mường Ảng;Vùng phát triển vùng trồng cao su tại các huyện Điện Biên, Mường Chà, Mường Nhé; Vùng trồng chè cây cao ở Tủa Chùa; Vùng trồng lúa ở cánh đồng lúa tại lòng chảo Mường Thanh; Khu vực chăn nuôi gia súc…

Sau 52 năm nông nghiệp Điện Biên phát triển mạnh mẽ, vượt qua mọi khó khăn thử thách, nông nghiệp nông dân, nông thôn có nhiều thay đổi tích cực. Tổng diện tích trồng cây lương thực đạt 80.000 ha. Diện tích trồng lúa ruộng đạt gần 26.000 ha, năng suất lúa đạt >54 tạ/ha. Diện tích trồng ngô đạt 30.000 ha. Chăn nuôi gia súc, gia cầm phát triển. Diện tích nuôi trồng thủy sản mở rộng. Độ che phủ rừng đạt 42%. Kênh mương thủy lợi được kiên cố hóa. Xây dựng nông thôn mới đạt hiệu quả, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 28,01%, thu nhập người dân tại khu vực nông thôn 12,3 triệu đồng/năm …

Điều trăn trở của Giám đốc Phạm Đức Hiển là làm thế nào để đời sống người nông dân Điện Biên nói chung được cải thiện nhiều hơn nữa, làm thế nào để  tái cơ cấu ngành nông nghiệp hiệu quả, khai thác tiềm năng lợi thế của từng vùng, trong đó tập trung sản xuất một số cây công nghiệp tập trung, nghiên cứu thí điểm qui hoạch khu vực trồng cây mắc ca, tăng cường khu vực quản lý khu vực trồng rừng sản xuất gắn với chế biến thị trường tiêu thụ.

Nói về cây lúa tại cánh đồng Mường Thanh, ông Hiển cười tươi vì gạo Điện Biên BT7, IR64 đã bay xa và được người dân cả nước biết đến. Ngày 25/9/2014, Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm gạo Điện Biên. Khu vực đăng ký chỉ dẫn địa lý bao gồm: xã Thanh Minh, phường Nam Thanh, phường Thanh Trường, phường Him Lam, phường Noong Bua thuộc thành phố Điện Biên Phủ; xã Thanh Xương, xã Thanh An, xã Noong Hẹt, xã Sam Mứn, xã Thanh Nưa, xã Thanh Luông, xã Thanh Hưng, xã Thanh Chăn, xã Thanh Yên, xã Noong Luống thuộc huyện Điện Biên. Sản phẩm gạo Điện Biên bao gồm hai loại được sản xuất từ giống IR64 và giống Bắc thơm số 7...  Những với ông Hiển, thế vẫn chưa đủ. Ông vẫn đang “mang nặng” trong lòng giải pháp để có thể phát huy một cách cao nhất, thiết thực nhất, bền vững nhất các thế mạnh của vùng đất nông nghiệp lòng chảo Mường Thanh; để chỉ dẫn địa lý trở thành một trong những “phương tiện” giúp người nông dân làm giàu.

Trong việc qui hoạch trồng cây cao su, ông Phạm Đức Hiển cho biết: Theo một nghiên cứu chuyên môn, bình quân hàng năm, mỗi lao động khu vực nông thôn làm việc tối đa 260 ngày, như vậy thời gian nhàn rỗi khoảng 100 ngày. Nếu được tổ chức mùa vụ một cách hợp lý, người nông dân có thể sử dụng thời gian nông nhàn vào việc trồng cây cao su. Đương nhiên điều này đem lại lợi ích cho cả hai bên, không chỉ với người nông dân mà cả cho nhà doanh nghiệp. Ngoài ra, tại địa bàn các tỉnh Bắc Lào, nơi có cùng vĩ độ với Điện Biên, đã trồng cây cao su từ cách đây gần 30 năm. Hiện nay cây cao su tại Bắc Lào phát triển rất tốt, đều đặn hàng năm mỗi hécta cho nguồn thu không dưới 30 triệu Kíp.

Ông Hiển cũng trăn trở vì người dân còn hoài nghi về khả năng thích ứng của cây cao su đối với đồng đất Điện Biên. Vì cao su là giống cây trồng mới mẻ và  tương lai cũng còn ở phía trước. Ngoài yếu tố chủ quan của con người, còn có những thách thức khách quan về điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu tiểu vùng; rồi nguồn nước, thị trường tiêu thụ và nhất là những cạnh tranh quyết liệt thời kinh tế hội nhập. Thành công của dự án sẽ góp phần quan trọng tạo dựng niềm tin, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phủ xanh đất trống đồi trọc; chẳng những tăng thêm nguồn thu cho ngân sách Nhà nước, mà còn đem lại cơ hội cải thiện mức sống cho hàng chục nghìn hộ nông dân...

Ông Phạm Đức Hiển là người cha, người chú, cây đa, cây đề của chúng tôi trong việc phát triển ngành nông nghiệp, nông thôn tỉnh nhà, bằng tất cả tình yêu và khối óc hy sinh cho ngành. Với đức tâm nghề nghiệp giản dị khiêm tốn, ông đã là tấm gương về nghị lực sống cho thế hệ trẻ chúng tôi tiếp tục noi gương để xây dựng ngành nông nghiệp ngày càng phát triển giúp người dân Tây Bắc Điện Biên tăng thu nhập, ổn định cuộc sống từng bước xóa đói giảm nghèo và làm giàu ngay trên chính mảnh đất của họ.

                                 Hoàng Khắc Tân

 Trung tâm Khuyến nông tỉnh Điện Biên