Cán bộ khuyến nông: cầu nối chuyển giao khoa học kỹ thuật tại cơ sở
Trồng dâu, nuôi tằm là nghề đòi hỏi kỹ thuật chuyên sâu từ khâu chuẩn bị giống dâu, chăm sóc dâu đến quy trình nuôi tằm, thu hoạch kén. Trong giai đoạn đầu năm 2025, Trung tâm Khuyến nông và Nước sạch nông thôn tỉnh Lào Cai đã tổ chức nhiều lớp tập huấn chuyên sâu cho các hộ dân, tổ nhóm, hợp tác xã về kỹ thuật trồng và chăm sóc dâu, kỹ thuật nuôi tằm và bảo quản kén. Chương trình đào tạo này thu hút các học viên từ nhiều xã trọng điểm như Trấn Yên, Quy Mông, Hưng Khánh, Bảo Hà, Bảo Yên, Phúc Khánh,… - những địa phương có tiềm năng phát triển nghề dâu tằm trong tỉnh. Việc hướng dẫn lý thuyết kết hợp với thực hành ngay tại mô hình đã giúp người dân nắm bắt kỹ thuật bài bản, cải thiện hiệu quả sản xuất ngay trên đồng ruộng của mình. Định hướng vùng sản xuất và liên kết sản xuất hàng hóa
Thống kê đến cuối năm 2025, toàn tỉnh Lào Cai đã phát triển khoảng 1.500 ha dâu tằm, trong đó xã Trấn Yên chiếm gần 700 ha, còn lại tập trung tại nhiều xã như Quy Mông, Hưng Khánh, Chấn Thịnh, Liên Sơn, Mậu A, Đông Cuông, Phúc Khánh, Văn Bàn, Bảo Hà… Đây là kết quả của việc triển khai các mô hình sản xuất tập trung theo hướng hàng hóa, có sự định hướng, giám sát và hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp từ cán bộ khuyến nông địa phương.
Tại xã Phúc Khánh, nghề trồng dâu, nuôi tằm vừa là hướng phát triển sản xuất, vừa là giải pháp nâng cao thu nhập cho các hộ dân. Một vùng trồng dâu tập trung với hàng chục ha được hình thành, thu hút gần 60 hộ tham gia, mỗi hộ chuyển đổi đất canh tác kém hiệu quả trước đây sang trồng dâu và nuôi tằm, góp phần cải thiện thu nhập bền vững và giúp nhiều hộ gia đình từng bước thoát nghèo. Xã Phúc Khánh, nơi đang hình thành vùng trồng dâu, nuôi tằm tập trung, vai trò của cán bộ khuyến nông được người dân đánh giá là “điểm tựa” quan trọng để yên tâm sản xuất.
Ông Lê Văn Hùng, đại diện một tổ hợp tác trồng dâu, nuôi tằm của xã cho biết: “Nếu không có cán bộ khuyến nông hướng dẫn, bà con rất khó áp dụng được kỹ thuật mới. Từ khâu chọn giống dâu, bố trí mật độ trồng, đến cách nuôi tằm theo từng lứa đều được hướng dẫn cụ thể. Nhờ đó, các hộ trong tổ hợp tác sản xuất đồng đều hơn, chất lượng kén nâng lên, dễ liên kết tiêu thụ.” Không chỉ người dân, chính quyền cơ sở cũng khẳng định vai trò nòng cốt của lực lượng khuyến nông trong phát triển nghề.
    |
 |
| Lãnh đạo Trung ương Hội Nông dân Việt Nam thăm mô hình trồng dâu nuôi tằm đem lại hiệu quả kinh tế cao của gia đình ông Nguyễn Văn Hà, thôn Lan Đình, xã Trấn Yên |
Gắn kết sản xuất với thị trường và chuỗi giá trị
Cán bộ khuyến nông không chỉ truyền đạt kỹ thuật mà còn hỗ trợ nông dân trong việc liên kết tổ chức sản xuất và kết nối tiêu thụ sản phẩm. Chẳng hạn, tại Bảo Yên, các mô hình trồng dâu và nuôi tằm do cán bộ khuyến nông đồng hành đã góp phần hình thành vùng nguyên liệu, thu hút người dân tham gia sản xuất hàng hóa, hướng tới xây dựng thương hiệu “Tơ tằm Bảo Yên” và mở rộng vùng sản xuất theo kế hoạch của địa phương.
Tại xã Bảo Hà, nhiều hộ dân như gia đình bà Nguyễn Thị Ngoan đã khôi phục và mở rộng diện tích trồng dâu, nuôi tằm hiệu quả sau khi nhận được tư vấn kỹ thuật và hỗ trợ từ cơ quan khuyến nông và chuyên môn địa phương.
Bà Nguyễn Thị Ngoan, hộ nuôi tằm lâu năm tại thôn Cam Cọn, chia sẻ: “Trước đây gia đình tôi nuôi tằm chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền lại, hiệu quả không ổn định, khi được mùa thì lại mất giá, lúc thì tằm hay bị bệnh. Từ khi có cán bộ khuyến nông xuống tận hộ hướng dẫn cách chăm sóc dâu, cách vệ sinh nhà nuôi tằm, phòng bệnh đúng kỹ thuật, năng suất kén tăng rõ rệt, thu nhập ổn định hơn hẳn.” Theo bà Ngoan, cán bộ khuyến nông không chỉ hướng dẫn kỹ thuật trong các buổi tập huấn, mà còn thường xuyên theo dõi, hỗ trợ khi hộ nuôi gặp khó khăn, nhất là trong những lứa tằm đầu tiên.
Hỗ trợ tiếp cận chính sách và nguồn lực
Bên cạnh đào tạo kỹ thuật, cán bộ khuyến nông còn là “cầu nối” giúp nông dân tiếp cận các chính sách khuyến công, chương trình hỗ trợ vốn, giống cây – con, cũng như triển khai các dự án trình diễn mô hình. Ví dụ, dự án “Xây dựng mô hình trồng dâu nuôi tằm phục vụ phát triển ổn định nghề trồng dâu, nuôi tằm ở một số tỉnh miền núi phía Bắc” năm 2025 được triển khai tại xã Kim Sơn và Cam Cọn cũ nay là xã Bảo Hà với sự chủ trì của Trung tâm Khuyến nông và Nước sạch nông thôn tỉnh, đã thu hút sự tham gia của nhiều hộ dân và cơ quan chuyên môn, góp phần tạo tiền đề tổ chức sản xuất có hệ thống.
Góp phần giữ gìn nghề truyền thống và phát triển bền vững
Qua việc đồng hành cùng nông dân trong quá trình sản xuất, cán bộ khuyến nông không chỉ giúp hoàn thiện kỹ năng nghề mà còn góp phần giữ gìn và phát triển nghề trồng dâu, nuôi tằm truyền thống của nhiều cộng đồng ở Lào Cai. Những nỗ lực này đang góp phần biến nghề truyền thống thành ngành hàng có giá trị kinh tế cao, gắn với mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân nông thôn.
Sự phát triển của nghề trồng dâu, nuôi tằm ở Lào Cai không chỉ là câu chuyện về một sản phẩm nông nghiệp đơn thuần, mà còn là minh chứng cho vai trò thiết yếu của đội ngũ cán bộ khuyến nông trong việc chuyển giao khoa học kỹ thuật, định hướng sản xuất hàng hóa, hỗ trợ nông dân tiếp cận chính sách và tổ chức sản xuất bền vững. Khi nghề dâu tằm tiếp tục mở rộng diện tích và nâng cao giá trị gia tăng, đội ngũ cán bộ khuyến nông chắc chắn sẽ tiếp tục là nhân tố quyết định trong việc đưa nghề truyền thống này phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.
Đặng Thương Thảo
Trung tâm Khuyến nông Lào Cai