Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh chuyển đổi theo hướng xanh, bền vững và gia tăng giá trị, việc phát triển các ngành hàng có tiềm năng thích ứng với biến đổi khí hậu, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất và mang lại thu nhập ổn định cho người dân đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Cây vừng là một trong những đối tượng cây trồng có nhiều lợi thế đáp ứng yêu cầu đó. Không chỉ phù hợp với điều kiện canh tác ở nhiều vùng sinh thái khác nhau, vừng còn là nguyên liệu quan trọng phục vụ chế biến thực phẩm, dầu thực vật và nhiều sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
Tuy nhiên, để cây vừng thực sự trở thành một ngành hàng phát triển bền vững, việc cải thiện năng suất, chất lượng sản phẩm thôi là chưa đủ. Thực tiễn cho thấy những hạn chế về giống, kỹ thuật canh tác, tổ chức sản xuất, liên kết thị trường và chế biến sau thu hoạch vẫn là những rào cản lớn đối với người sản xuất. Chính vì vậy, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ kỹ thuật, cán bộ khuyến nông, hợp tác xã và nông dân được xác định là một trong những giải pháp nền tảng nhằm tạo động lực cho sự phát triển của toàn chuỗi giá trị.
Từ ngày 03-12/6/2026, Trung tâm Khuyến nông quốc gia đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Khuyến nông các tỉnh Đồng Tháp và Nghệ An tổ chức 04 lớp tập huấn theo phương thức đào tạo giảng viên nòng cốt (ToT) và đào tạo thành viên nòng cốt của hợp tác xã, tổ hợp tác (ToM). Các lớp tập huấn có sự tham dự của hơn 120 học viên là cán bộ quản lý, cán bộ kỹ thuật, khuyến nông viên, lãnh đạo hợp tác xã và nông dân sản xuất vừng tiêu biểu tại các địa phương.
Điểm đặc biệt của chương trình không chỉ nằm ở việc chuyển giao kiến thức kỹ thuật mà còn ở cách tiếp cận toàn diện đối với sự phát triển của ngành hàng vừng. Thông qua sự phối hợp giữa các chuyên gia Hàn Quốc, các nhà khoa học trong nước và hệ thống khuyến nông, học viên được tiếp cận đồng thời các nội dung từ sản xuất, giống, kỹ thuật canh tác, thu hoạch, chế biến cho đến tổ chức sản xuất và liên kết thị trường.
Các chuyên gia đến từ Hàn Quốc đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong phát triển ngành hàng vừng, giới thiệu các mô hình canh tác tiên tiến, phương pháp quản lý chất lượng sản phẩm, kỹ thuật vận hành cơ sở chế biến sau thu hoạch cũng như mô hình hợp tác xã nông nghiệp đang được áp dụng hiệu quả tại Hàn Quốc. Song song với đó, các nhà khoa học Việt Nam đã cập nhật những kết quả nghiên cứu mới nhất về giống và kỹ thuật canh tác phù hợp với điều kiện sinh thái của từng vùng sản xuất.
Tại Đồng Tháp, từ ngày 03-06/6/2026, các lớp tập huấn được tổ chức trong bối cảnh địa phương đang định hướng khôi phục và phát triển cây vừng theo hướng sản xuất hàng hóa gắn với thị trường. Là một trong những vùng sản xuất vừng truyền thống của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, Đồng Tháp có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển cây trồng này, song cũng đang đối mặt với những thách thức về giống, kỹ thuật canh tác và liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Nội dung đào tạo vì vậy được thiết kế theo hướng gắn chặt với thực tiễn sản xuất của địa phương. Bên cạnh các chuyên đề về kỹ thuật canh tác tiên tiến của Hàn Quốc, học viên được cập nhật những kết quả nghiên cứu mới về giống vừng VS-1, giống vừng triển vọng, đang được nghiên cứu và phát triển nhằm nâng cao năng suất, chất lượng cũng như khả năng thích ứng với điều kiện sản xuất tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Thông qua các hoạt động tham quan thực địa, học viên có cơ hội trực tiếp quan sát mô hình sản xuất, trao đổi với các chuyên gia về kỹ thuật nhân giống, chăm sóc, quản lý sâu bệnh và các giải pháp nâng cao hiệu quả canh tác. Những cuộc trao đổi ngay trên đồng ruộng đã giúp kết nối kiến thức lý thuyết với thực tiễn sản xuất, đồng thời làm rõ vai trò của giống và quy trình kỹ thuật trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Từ ngày 09-12/6/2026, Trung tâm Khuyến nông quốc gia phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Nghệ An và Tổ thực hiện dự án tỉnh tổ chức các lớp tập huấn ToT và ToM tại Nghệ An. Đây là địa phương thứ hai được lựa chọn triển khai Dự án, đồng thời là vùng có nhiều tiềm năng phát triển cây vừng trong điều kiện sinh thái đặc thù của khu vực Bắc Trung Bộ.
Khác với Đồng bằng sông Cửu Long, sản xuất nông nghiệp tại Nghệ An thường xuyên chịu tác động của điều kiện thời tiết khắc nghiệt, đặc biệt là nắng nóng và hạn hán trong mùa hè. Chính vì vậy, nội dung đào tạo được xây dựng theo hướng tăng cường khả năng thích ứng với điều kiện khí hậu địa phương, đồng thời khai thác hiệu quả tiềm năng của các giống vừng mới có năng suất cao và khả năng chống chịu tốt.
Tại đây, học viên được giới thiệu các kết quả nghiên cứu và thực tiễn sản xuất đối với giống vừng BTB15.1 - giống vừng mới đang được đánh giá cao nhờ khả năng chịu hạn, chống chịu bệnh héo rũ và tiềm năng năng suất vượt trội. Đây cũng là một trong những hướng nghiên cứu quan trọng nhằm xây dựng vùng nguyên liệu vừng ổn định, đáp ứng yêu cầu phát triển chuỗi giá trị trong thời gian tới.
    |
 |
| Tham quan mô hình sản xuất giống vừng BTB15.1 tại Nghệ An |
Hoạt động tham quan thực tế tại các mô hình nghiên cứu, chọn tạo giống và sản xuất vừng đã giúp học viên tiếp cận trực tiếp với các thành tựu khoa học công nghệ mới đang được ứng dụng trong sản xuất. Đây cũng là cơ hội để các chuyên gia, cán bộ kỹ thuật và nông dân cùng trao đổi về khả năng ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật vào điều kiện sản xuất cụ thể của từng địa phương.
Điểm nổi bật của các lớp tập huấn là không khí trao đổi cởi mở giữa chuyên gia, cán bộ kỹ thuật và người sản xuất. Thay vì chỉ tiếp thu kiến thức một chiều, các học viên đã chủ động chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn, phản ánh những khó khăn đang gặp phải trong sản xuất, từ vấn đề giống, kỹ thuật canh tác, cơ giới hóa, thu hoạch cho đến tiêu thụ sản phẩm. Nhiều giải pháp đã được các chuyên gia cùng học viên thảo luận và phân tích trên cơ sở điều kiện thực tế của từng địa phương, tạo tiền đề quan trọng cho việc triển khai hiệu quả các hoạt động tiếp theo của Dự án.
|
 |
| Phiên thảo luận mở giữa học viên và chuyên gia Việt Nam - Hàn Quốc |
Từ góc độ khuyến nông, hoạt động tăng cường năng lực không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức mà còn hướng tới xây dựng đội ngũ hạt nhân kỹ thuật tại cơ sở. Đây sẽ là lực lượng đóng vai trò cầu nối giữa các tiến bộ khoa học công nghệ với người sản xuất, góp phần lan tỏa các mô hình hiệu quả, thúc đẩy đổi mới phương thức tổ chức sản xuất và nâng cao năng lực thích ứng của nông dân trước những biến động của thị trường và điều kiện sản xuất.
Trong thời gian tới, cùng với việc triển khai các mô hình trình diễn chế biến và nhân giống vừng (APC), hỗ trợ phát triển hợp tác xã và thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị, các hoạt động đào tạo và tăng cường năng lực sẽ tiếp tục được Trung tâm Khuyến nông quốc gia và các đối tác triển khai như một hợp phần xuyên suốt của Dự án.
Những lớp tập huấn đầu tiên tại Đồng Tháp và Nghệ An không chỉ là hoạt động mở đầu cho giai đoạn triển khai Dự án mà còn là bước đi quan trọng trong quá trình xây dựng nền tảng tri thức, năng lực và sự kết nối giữa các cơ quan quản lý, hệ thống khuyến nông, nhà khoa học, hợp tác xã và người nông dân. Đây chính là tiền đề để từng bước hình thành các vùng sản xuất vừng hiệu quả, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm, tăng cường liên kết chuỗi giá trị và hướng tới sự phát triển bền vững của ngành hàng vừng tại Việt Nam.
Diệu Hương
Trung tâm Khuyến nông quốc gia