Ngày 16/10/2026, tại Hà Nội, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) tổ chức Hội nghị tổng kết Dự án “Tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam” giai đoạn 2022–2026.
Tham dự hội nghị có đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, JICA, các địa phương, hợp tác xã, doanh nghiệp và đối tác trong chuỗi giá trị. Hội nghị tập trung đánh giá kết quả, chia sẻ bài học kinh nghiệm, giới thiệu và trao tài liệu Viet-SHEP, đồng thời thảo luận định hướng duy trì, nhân rộng kết quả sau dự án.
Dự án sử dụng nguồn vốn ODA không hoàn lại của Chính phủ Nhật Bản thông qua JICA; Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ quản, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia là chủ dự án.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, địa bàn thực hiện dự án tương ứng với sáu địa phương: Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên, Bắc Ninh, Ninh Bình và Sơn La. Kế thừa các chương trình hợp tác trước về thực hành nông nghiệp tốt (GAP), dự án mở rộng cách tiếp cận từ hỗ trợ sản xuất an toàn sang phát triển chuỗi giá trị gắn với nhu cầu thị trường.
Phát biểu khai mạc, ông Trần Thế Công, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhấn mạnh “Sản xuất an toàn mới là điều kiện cần. Để phát triển bền vững, người sản xuất còn phải hiểu thị trường, tổ chức tiêu thụ và nâng cao giá trị sản phẩm”.
    |
 |
| Các đại biểu tham dự hội nghị chụp ảnh lưu niệm |
Kết quả cụ thể từ đồng ruộng đến thị trường
Theo Ban Quản lý dự án Trung ương, khoảng 200 cán bộ khuyến nông đã được đào tạo, thông qua các khóa tập huấn giảng viên nguồn về sản xuất, GAP, tiếp thị và Viet-SHEP. Kiến thức canh tác cây trồng an toàn của cán bộ tăng bình quân 13,4% sau tập huấn.
Tại các hợp tác xã mục tiêu, tỷ lệ áp dụng GAP cơ bản/VietGAP tăng từ 72% lên 92%; diện tích sản xuất áp dụng GAP tăng từ 521 ha lên 752 ha, tương đương 44,4%. Tỷ lệ hợp tác xã tổ chức bán hàng tập trung tăng từ 76,9% lên 94,9%.
Đáng chú ý, lợi nhuận gộp bình quân trên một đơn vị diện tích của 29 hợp tác xã thuộc mẫu phân tích cuối kỳ tăng 14,1%, vượt mục tiêu 10% của dự án, dù nhiều nơi chịu ảnh hưởng của bão Yagi năm 2024.
Có 28/39 HTX được khảo sát mở rộng kênh bán hàng, chiếm 71,8%; số kênh tiêu thụ bình quân tăng từ 4,9 lên 7,7.
Về kết nối thị trường, dự án tổ chức 7 sự kiện ở cấp Trung ương và địa phương cùng 44 hoạt động tại các địa bàn dự án, tạo cơ hội trao đổi giữa các tác nhân trong chuỗi giá trị. Các hợp tác xã mục tiêu thu nhận 110 ý kiến phản hồi của khách hàng, từng bước sử dụng thông tin này để điều chỉnh hoạt động sản xuất và tiêu thụ.
Viet-SHEP: Thay đổi từ “trồng rồi bán” sang “trồng để bán”
Một trong những điểm nhấn của hội nghị là giới thiệu và trao bộ tài liệu Viet-SHEP – phương pháp khuyến nông theo định hướng thị trường được phát triển từ cách tiếp cận SHEP của JICA và điều chỉnh phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Viet-SHEP lấy hợp tác xã làm nòng cốt, tích hợp các hoạt động khảo sát thị trường, lập kế hoạch sản xuất, áp dụng GAP, quản lý chất lượng và tổ chức bán hàng tập trung.
Theo nhóm chuyên gia JICA, phương pháp này đưa hoạt động khảo sát thị trường lên trước tập huấn kỹ thuật.
Thành viên hợp tác xã trực tiếp gặp các siêu thị, đơn vị thu mua, nhà bán lẻ để tìm hiểu yêu cầu về chủng loại, giá cả, khối lượng và chất lượng. Từ đó, họ chủ động quyết định sản xuất gì, vào thời điểm nào và với quy trình nào; cán bộ khuyến nông đóng vai trò hỗ trợ quá trình ra quyết định.
Ông Ikeda Hiroyuki, Phó Trưởng đại diện JICA tại Việt Nam, đánh giá kết quả dự án không chỉ thể hiện ở việc cải thiện sản xuất theo GAP mà còn thúc đẩy phát triển nông nghiệp theo định hướng thị trường.
Đại diện JICA nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lồng ghép các công cụ, tài liệu đào tạo vào hoạt động khuyến nông thường xuyên, đồng thời phát huy liên kết với khu vực tư nhân để duy trì những thành quả đã đạt được.
|
 |
| Ông Ikeda Hiroyuki, Phó Trưởng đại diện JICA tại Việt Nam phát biểu tại hội nghị |
Từ kinh nghiệm hợp tác xã đến bài toán chuyển đổi số
Những kinh nghiệm thực tiễn được chia sẻ tại hội nghị cho thấy cách tiếp cận mới đã từng bước được cụ thể hóa tại các địa phương.
Tại Sơn La, địa phương đã tổ chức 10 lớp tập huấn về GAP và tiếp thị cho 250 lượt học viên; xây dựng 5 mô hình GAP cơ bản có giám sát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, triển khai thí điểm 3 nhà ươm giống và 3 mô hình ủ phân hữu cơ.
Các hợp tác xã được hỗ trợ cải tiến bao bì, tem nhãn, nâng cao khả năng tiếp cận và kết nối thị trường, tăng hiệu quả truyền thông cũng như tiếp thị sản phẩm.
Ông Hoàng Văn Thám, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn (Hà Nội), chia sẻ kinh nghiệm quản lý sản xuất gắn với ứng dụng công nghệ số.
Hợp tác xã hiện có 80 thành viên, trên 31,7 ha được chứng nhận VietGAP; năm 2025 tiêu thụ 1.315 tấn rau, doanh thu đạt trên 36 tỷ đồng. Các kênh tiêu thụ được phát triển đa dạng, từ siêu thị, trường học đến doanh nghiệp cung cấp suất ăn và nhà máy chế biến thực phẩm.
Tại Chúc Sơn, với việc sử dụng phần mềm FaceFarm hỗ trợ ghi nhật ký canh tác, định vị thửa ruộng, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR; cùng với những phần mềm kế toán và quản lý bán hàng đã hỗ trợ theo dõi chi phí, nâng cao hiệu quả quản trị.
Đại diện Sorimachi Việt Nam cũng giới thiệu hệ sinh thái giải pháp số kết nối dữ liệu sản xuất, bán hàng và tài chính, mở ra hướng quản trị minh bạch, chuyên nghiệp hơn cho các hợp tác xã.
Bên cạnh những kết quả tích cực, dự án cũng nhìn nhận một số mặt cần cải thiện như: sản xuất còn phân tán, năng lực quản trị chưa đồng đều, hạn chế về nguồn vốn và hạ tầng sơ chế, bảo quản vẫn là những thách thức.
Thực tiễn cho thấy việc nhân rộng các mô hình cần phù hợp với điều kiện của từng hợp tác xã, tránh sao chép máy móc hoặc phụ thuộc kéo dài vào nguồn lực hỗ trợ.
|
 |
| Nhiều sản phẩm của chuỗi giá trị cây trồng an toàn được trưng bày tại hội nghị |
Tiếp nối kết quả, mở rộng hợp tác
Phát biểu kết luận hội nghị, ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, nhấn mạnh thành công quan trọng của dự án là góp phần thay đổi tư duy của người sản xuất theo hướng chuyên nghiệp, tiếp cận thị trường và có trách nhiệm với người tiêu dùng.
Quá trình đó đòi hỏi phải nâng cao kỹ năng, xây dựng hệ thống dữ liệu, tài liệu hướng dẫn phù hợp và liên tục rút kinh nghiệm, điều chỉnh phương pháp trong quá trình triển khai.
Thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia sẽ tiếp tục hoàn thiện, phổ biến phương pháp Viet-SHEP; phát huy đội ngũ cán bộ khuyến nông nòng cốt; phối hợp với địa phương duy trì các hoạt động khảo sát thị trường, lập kế hoạch sản xuất – tiếp thị, áp dụng GAP, tổ chức bán hàng tập trung và tiếp nhận phản hồi của khách hàng.
Trung tâm ưu tiên nhân rộng có chọn lọc các mô hình hiệu quả, tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp và thúc đẩy mối liên kết giữa hệ thống khuyến nông, hợp tác xã và thị trường.
|
 |
| Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phát biểu tại hội nghị |
Việc trao bộ tài liệu Viet-SHEP cho các địa phương tại hội nghị đánh dấu bước chuyển từ hỗ trợ của dự án sang trách nhiệm tiếp tục vận dụng, hoàn thiện và phát triển phương pháp trong hệ thống khuyến nông Việt Nam.
Trung tâm Khuyến nông Quốc gia mong muốn tiếp tục phối hợp với JICA và các đối tác Nhật Bản mở rộng hợp tác về phát triển nguồn nhân lực, chuyển đổi số, nông nghiệp thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển chuỗi giá trị.
“Dự án kết thúc nhưng phương pháp phải được tiếp tục. Hỗ trợ kết thúc, nhưng năng lực phải được duy trì”, ông Lê Quốc Thanh nhấn mạnh.
Thông điệp ấy khép lại hội nghị, đồng thời mở ra giai đoạn mới để những kết quả hợp tác Việt Nam – Nhật Bản tiếp tục lan tỏa vào thực tiễn khuyến nông, góp phần xây dựng nền nông nghiệp an toàn, hiện đại, phát triển theo nhu cầu thị trường và nâng cao giá trị cho người sản xuất.
|
 |
| Trao tặng bộ tài liệu Viet-SHEP – phương pháp khuyến nông theo định hướng thị trường được phát triển từ cách tiếp cận SHEP của JICA và điều chỉnh phù hợp với điều kiện Việt Nam cho các địa phương |
Bảo Toàn
Trung tâm Khuyến nông Quốc gia