Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn được Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) phát động trên quy mô toàn cầu từ năm 1993, diễn ra vào tuần thứ ba của tháng 9 hằng năm, thu hút sự tham gia của gần 200 quốc gia và hàng triệu người trên thế giới. Việt Nam bắt đầu hưởng ứng chiến dịch từ năm 1994. Sau hơn 30 năm, các hoạt động hưởng ứng đã góp phần nâng cao nhận thức, thúc đẩy hành động bảo vệ môi trường tại nhiều địa phương trên cả nước.
Phát biểu mở đầu lễ phát động, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết, tại Việt Nam, chất thải thực phẩm và chất thải hữu cơ chiếm khoảng 50-70% tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt. Nếu không được giảm thiểu, phân loại, thu gom và xử lý phù hợp, lượng chất thải này sẽ tiếp tục tạo áp lực lớn đối với hạ tầng và môi trường đô thị. Vì vậy, chủ đề “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” không chỉ đơn thuần là lời kêu gọi giữ gìn vệ sinh môi trường mà còn đặt ra cách tiếp cận toàn diện hơn trong quản lý chất thải. Một chiếc đĩa ăn sạch không chỉ thể hiện việc hạn chế bỏ thừa thực phẩm mà còn là điểm khởi đầu của một chuỗi tuần hoàn tài nguyên. Từ việc tiết kiệm thực phẩm trên bàn ăn, phân loại tại căn bếp đến thu gom, xử lý và tái chế, mỗi hành động đều có thể góp phần giảm phát sinh chất thải, hạn chế ô nhiễm và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên.
    |
 |
| Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên phát biểu mở đầu Lễ phát động |
Từ thực tế đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các cấp, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân cùng thực hiện giảm lãng phí thực phẩm, giảm phát sinh chất thải ngay từ nguồn; phân loại chất thải tại nguồn gắn với thu hồi và sử dụng hiệu quả tài nguyên; thúc đẩy đổi mới công nghệ, mô hình sản xuất, kinh doanh theo hướng giảm chất thải, kéo dài vòng đời sản phẩm, tăng khả năng tái sử dụng và tái chế. Cùng với đó là huy động sự tham gia của cộng đồng, tăng cường hợp tác và chia sẻ nguồn lực để xây dựng hệ thống quản lý chất thải hiệu quả hơn.
Đại diện Liên hợp quốc tại Việt Nam, bà Pauline Tamesis đánh giá cao việc Việt Nam lựa chọn giảm thất thoát, lãng phí thực phẩm và quản lý chất thải hữu cơ làm trọng tâm của Chiến dịch năm 2026. Theo bà, giải quyết vấn đề này vừa là yêu cầu cấp thiết về môi trường, vừa mở ra cơ hội tăng cường an ninh lương thực, xây dựng những đô thị lành mạnh hơn, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt Net Zero vào năm 2050. Hiện nay trên thế giới, mỗi ngày có hơn 1 tỷ suất ăn bị lãng phí, làm gia tăng tác động của biến đổi khí hậu và gây áp lực lên hệ thống xử lý chất thải. Liên hợp quốc khẳng định tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ và người dân Việt Nam trong chia sẻ tri thức, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, huy động các đối tác và hỗ trợ chuyển những cam kết về phát triển bền vững thành những thay đổi cụ thể trong đời sống.
|
 |
| Bà Pauline Tamesis- Đại diện Liên Hợp quốc tại Việt Nam phát biểu tại sự kiện |
Một trong những điểm nhấn của Lễ phát động năm nay là việc Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) chính thức kích hoạt mạng lưới 100 điểm phân loại - thu hồi chất thải tái chế (HUB), tích hợp bản đồ số trên địa bàn Thủ đô và phát động chiến dịch cộng đồng “21 ngày phân loại”.
Mạng lưới 100 điểm HUB được định hướng trở thành hạ tầng thu hồi tài nguyên đặt gần khu dân cư. Tại các điểm này, các loại chất thải được tiếp nhận, phân loại và ghi nhận trước khi chuyển giao cho các đơn vị tái chế chuyên nghiệp. Việc tích hợp bản đồ số giúp người dân thuận tiện tra cứu điểm tiếp nhận gần nhất, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý theo dõi dòng vật liệu một cách minh bạch hơn.
Việc hình thành mạng lưới các điểm phân loại, thu hồi và tái chế cũng cho thấy yêu cầu đưa hoạt động bảo vệ môi trường từ nhận thức thành hành động cụ thể. Phân loại chất thải chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân biết chất thải sau phân loại được tiếp nhận ở đâu, xử lý như thế nào và có thể quay trở lại chu trình sản xuất ra sao. Khi những địa điểm thu hồi được đặt gần khu dân cư và thông tin được kết nối trên nền tảng số, việc tham gia của người dân sẽ trở nên thuận tiện, thiết thực hơn.
Cùng với mạng lưới HUB, chương trình “21 ngày phân loại” được phát động nhằm duy trì hành động phân loại chất thải liên tục trong cộng đồng, từng bước hình thành thói quen phân loại tại nguồn trong đời sống hằng ngày. Từ những việc đơn giản như phân loại chất thải, hạn chế sử dụng các sản phẩm không cần thiết, thu hồi vật liệu có thể tái chế đến giữ gìn không gian công cộng, mỗi cá nhân đều có thể tham gia vào quá trình xây dựng môi trường sống xanh, sạch hơn.
Ngay sau lễ phát động, hơn 1.000 đoàn viên thanh niên, lực lượng công nhân môi trường và người dân đã tham gia chương trình “Đổi rác thải lấy quà”, đồng thời ra quân thu gom rác thải, làm sạch vệ sinh môi trường tại Công viên Thống Nhất và nhiều khu vực trên địa bàn thành phố Hà Nội.
|
 |
| Ra quân thu gom rác thải, làm sạch vệ sinh môi trường |
Từ “một chiếc đĩa ăn sạch” đến “một thành phố sạch” là cả một quá trình cần sự tham gia của nhiều chủ thể. Trong đó, thay đổi từ những hành động nhỏ trong mỗi gia đình, trường học, cơ quan, doanh nghiệp và cộng đồng là nền tảng để tạo ra những chuyển biến lớn hơn trong quản lý chất thải và bảo vệ môi trường.
Thông qua Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026, Việt Nam tiếp tục khẳng định sự tham gia và trách nhiệm trong các nỗ lực bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy phát triển bền vững. Quan trọng hơn, từ những hoạt động cụ thể như giảm lãng phí thực phẩm, phân loại chất thải tại nguồn, thu hồi và tái chế, thông điệp bảo vệ môi trường được chuyển hóa thành những việc làm thường xuyên, góp phần xây dựng các đô thị xanh, sạch, văn minh và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
|
 |
| Đông đảo người dân tham gia chương trình đổi rác thải lấy quà |
Việt Oanh
Trung tâm Khuyến nông Quốc gia