Kỹ thuật quản lý ao nuôi tôm nước lợ thích ứng với hạn, mặn vùng Đồng bằng sông Cửu Long

Bước 1: Ổn định cấu trúc cột nước và chống phân tầng nhiệt độ

Để duy trì vùng đệm nhiệt an toàn cho tôm, mực nước ao nuôi phải luôn duy trì tối thiểu từ 1,3 - 1,5 m. Chế độ vận hành quạt nước liên tục từ 10h00 - 15h00 nhằm xáo trộn cột nước để phá vỡ sự phân tầng nhiệt độ, ngăn chặn hiện tượng lớp nước bề mặt quá nóng trong khi lớp nước đáy lạnh; hệ thống sục khí đáy (sục khí nén đĩa xốp) hoạt động từ 22h00 - 05h00 sáng hôm sau để đảm bảo hàm lượng oxy hòa tan luôn đạt > 5 mg/l và hỗ trợ vi sinh vật hiếu khí phân hủy chất thải.

Tuyệt đối không lấy nước trực tiếp từ kênh rạch vào ao nuôi trong cao điểm hạn, mặn; chỉ cấp bổ sung nước đã qua xử lý lắng lọc, diệt khuẩn bằng Chlorine (30 ppm) và đã được lưu giữ ổn định tại ao lắng tối thiểu 7 ngày.

Bước 2: Kiểm soát nghiêm ngặt chế độ dinh dưỡng và sức đề kháng

Khi nhiệt độ nước ao đạt ≥ 32 độ C hoặc độ mặn vượt 35‰, chủ động cắt giảm từ 30 - 50% tổng lượng thức ăn theo định mức. Trường hợp nhiệt độ nước ao vượt 34 độ C, ngừng cho tôm ăn cữ trưa. Do tôm là động vật biến nhiệt, khi nhiệt độ nước vượt ngưỡng sinh lý, quá trình tiêu hóa bị ngưng trệ, thức ăn dư thừa sẽ phân hủy nhanh chóng làm bùng phát khí độc.

Nâng cao sức đề kháng cho tôm bằng cách phối trộn định kỳ vào thức ăn các hoạt chất sinh học hỗ trợ: Vitamin C liều lượng 5–10 g/kg thức ăn giúp chống ô-xy hóa và giảm căng thẳng sinh lý; Beta-glucan giúp kích thích hệ miễn dịch tự nhiên của tôm; Khoáng chất vi lượng và đa lượng hòa tan (Ca²⁺, Mg²⁺, K⁺) bổ sung liên tục để cân bằng áp suất thẩm thấu do độ mặn cao, hỗ trợ tôm nhanh cứng vỏ sau khi lột và triệt tiêu hiện tượng bó vỏ.

Bước 3: Quản lý sinh học (tảo, khí độc và vi khuẩn gây hại)

Tăng tần suất lên 2 ngày/lần cấy chế phẩm sinh học chứa các dòng vi khuẩn Bacillus spp. và Lactobacillus spp., thực hiện vào khung giờ từ 8h - 9h. Hệ vi sinh này sinh trưởng mạnh sẽ cạnh tranh dinh dưỡng với tảo độc, đồng thời đẩy nhanh quá trình phân hủy mùn bã hữu cơ tại đáy ao.

Khi tảo độc phát triển mạnh khiến nước ao chuyển sang màu xanh lục đậm, sử dụng vôi Dolomite (CaMg(CO₃)₂) hoặc Canxi carbonate (CaCO₃) với liều 20–30 kg/1.000 m³ tạt vào buổi đêm (22h) để lắng tụ chất lơ lửng và kiềm hãm sự quang hợp của tảo. Ngoài ra, có thể tạt mật đường kết hợp vi sinh ủ yếm khí vào lúc 23h để hạ chỉ số pH và cân bằng tỷ lệ Carbon/Nitơ.

Định kỳ 3 ngày/lần, sử dụng đĩa thạch TCBS để kiểm tra mật độ vi khuẩn Vibrio trong nước. Nếu mật độ vi khuẩn Vibrio hại vượt ngưỡng an toàn (> 10²CFU/ml), tiến hành diệt khuẩn bằng PVP-Iodine (1 lít/1.000 m³) hoặc BKC liều nhẹ vào buổi tối, sau đó 24 giờ bắt buộc phải cấy lại vi sinh dòng cao.

Phân vùng địa lý thủy văn và định hướng thích ứng tiểu vùng

Để chỉ đạo sản xuất sát với thực tế, các giải pháp kỹ thuật cần được phân định rõ theo 3 tiểu vùng sinh thái thủy văn đặc trưng của ĐBSCL như sau:

BBT