Hiện nay, tỉnh Tuyên Quang có gần 4.500 ha cây trồng được chứng nhận sản xuất theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn. Trong đó, hơn 3.100 ha đạt tiêu chuẩn VietGAP, 334 ha đạt tiêu chuẩn hữu cơ, gần 915 ha đạt tiêu chuẩn Rainforest Alliance, 8 ha đạt chuẩn GlobalGAP - tiêu chuẩn khắt khe nhất trong nông nghiệp an toàn. Ngoài ra, gần 2.000 ha được cấp 149 mã số vùng trồng, có 25 mã số xuất khẩu sang Trung Quốc và châu Âu. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm gắn với thị trường tiêu thụ ổn định và bền vững.
Cùng với mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn, tỉnh cũng chú trọng cơ cấu lại giống cây trồng theo hướng chất lượng cao, bảo tồn và phát triển các giống bản địa có lợi thế như chè Shan tuyết, cam sành, bưởi đặc sản… Việc ứng dụng tưới tiết kiệm, sản xuất trong nhà lưới, tem truy xuất nguồn gốc đang được nhân rộng, giúp bảo vệ môi trường và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Nông nghiệp xanh được triển khai gắn với chuỗi giá trị, hướng đến thị trường tiêu thụ ổn định, đặc biệt là xuất khẩu tạo động lực để người dân yên tâm mở rộng sản xuất.
Hiệu quả lan tỏa từ mô hình sản xuất công nghệ cao và an toàn
Nhằm nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm, người dân xã Yên Phú đã mạnh dạn thay đổi tư duy, ứng dụng khoa học kỹ thuật, trồng thanh long theo hướng hữu cơ, VietGAP. Cây thanh long ruột đỏ được trồng tập trung, quả đẹp, vị ngon đã giúp Yên Phú được ví như “thủ phủ” thanh long của vùng.
Hiện toàn xã có hơn 60 ha thanh long ruột đỏ đang cho thu hoạch, tập trung chủ yếu tại các thôn 1 Minh Phú, 1A Thống Nhất, 3 Minh Phú và Km 61… Ông Hoàng Văn Lộc, thôn 1 Minh Phú là một trong những người đầu tiên đưa thanh long về trồng trên đất này. Ông bảo, đất Yên Phú trồng đủ các loại cây, nào là táo, phật thủ, rồi thanh long. Quả nào ở đất này cũng nức tiếng, bởi có sự khác biệt.
Người Yên Phú trồng thanh long theo quy trình, không dùng phân hóa học nên vị quả rất riêng. Anh Đỗ Văn Hưng, thôn 1 Minh Phú chia sẻ, được cán bộ khuyến nông tập huấn hướng dẫn kỹ thuật, toàn bộ 7.000 trụ thanh long ruột đỏ của gia đình được chăm sóc bằng phân chuồng ủ hoai và thuốc trừ sâu sinh học. Anh Hưng bảo, trồng cây mà lạm dụng phân hóa học, thuốc trừ sâu thì hại chính bản thân mình. Người chăm cây hứng chịu đầu tiên, vậy nên phải thay đổi tư duy, làm ra nông sản sạch chính là mang lại cho mình lợi ích kép bởi môi trường không bị ô nhiễm, giá bán lại cao hơn...
    |
 |
| Lắp điện chiếu sáng vườn thanh long của gia đình anh Đỗ Văn Hưng |
Chính cách nghĩ tích cực ấy mà gia đình anh Hưng áp dụng quy trình sản xuất theo hướng VietGAP cho toàn bộ 7.000 trụ thanh long ruột đỏ. Thanh long được anh Hưng kiểm soát chất lượng từ đầu vào, chăm sóc kỹ cho từng khóm, nên cây nào cũng phát triển tốt, cho trái đều, đẹp. Thanh long của gia đình anh Hưng đã được dán tem truy xuất nguồn gốc và được bán tại các siêu thị, chuỗi nhà hàng nông sản sạch.
Mô hình phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của Công ty TNHH MTV Sơn Dương Green Farm (Công ty Sơn Dương Green Farm), xã Sơn Dương, được đánh giá một trong những mô hình tiêu biểu, là địa chỉ được nhiều hợp tác xã, nông dân trong và ngoài tỉnh đến học tập kinh nghiệm.
Công ty hiện đang có 8 khu nhà màng trồng dưa lưới và ớt chuông, với tổng diện tích gần 5.000 m2. Toàn bộ các nhà màng được quy hoạch, tự động hóa theo công nghệ hiện đại với quạt mát, phun sương tưới ẩm, đường ống dẫn nước được lập trình tự động, tự cảm biến để điều hòa độ ẩm và mực nước. Mô hình cho năng suất cây trồng cao gấp 3 lần so với phương pháp canh tác thông thường, thời gian thu hoạch ngắn, lợi nhuận cao.
Theo anh Nguyễn Việt Lâm, Giám đốc Công ty Sơn Dương Green Farm, ứng dụng khoa học - kỹ thuật, số hóa sản xuất đã giảm 80% công sức lao động, chất lượng sản phẩm đồng đều, giảm rủi ro do thời tiết, sâu, bệnh hại, mang lại giá trị kinh tế cao hơn rất nhiều so với canh tác truyền thống. Các sản phẩm nông sản của công ty đang được bày bán tại nhiều chuỗi siêu thị, cửa hàng sản phẩm nông nghiệp sạch trong và ngoài tỉnh. Doanh thu từ nông sản mỗi năm đạt hơn 2 tỷ đồng, giúp tạo việc làm ổn định cho hàng chục lao động địa phương.
|
 |
| Mô hình dưa lưới của Công ty Sơn Dương Green Farm |
Với khí hậu mát mẻ quanh năm, nguồn nước dồi dào và đất đai màu mỡ, xã Quản Bạ đang khẳng định vai trò là vùng rau trọng điểm của tỉnh. Toàn xã hiện có khoảng 700 ha đất trồng rau, trong đó trên 250 ha chuyên canh các loại rau (cải bắp, rau cải, cà chua, dưa chuột…) và hơn 20 ha hoa hồng. Mỗi hecta rau, hoa ở đây mang lại cho nông dân từ 200 - 250 triệu đồng mỗi năm, gấp nhiều lần cây ngô hay lúa truyền thống.
Nhiều mô hình trồng rau theo hướng an toàn, VietGAP… được cán bộ khuyến nông trực tiếp hướng dẫn từ khâu làm đất, chọn giống, bón phân, phòng trừ sâu bệnh đến thu hoạch, diện tích rau của đa số hộ phát triển tốt, mẫu mã đồng đều. Khâu tiêu thụ được doanh nghiệp vào tận ruộng thu mua, giảm chi phí trung gian và rủi ro. Người trồng bớt cảnh trông ngóng thương lái. Nhờ vậy mỗi năm Quản Bạ đưa ra thị trường hơn 7.000 tấn rau, củ quả và hàng triệu bông hoa hồng, tổng giá trị khoảng trên 100 tỷ đồng. Sản xuất rau, hoa đã góp phần nâng thu nhập bình quân đầu người của xã lên khoảng 48,6 triệu đồng năm 2025, tăng 20,3 triệu đồng so với năm 2020.
Hướng tới tương lai bền vững
Với tiềm năng và lợi thế trong phát triển nông nghiệp xanh, an toàn và bền vững, Tuyên Quang đang từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ nông sản Việt. Toàn tỉnh hiện có 12 sản phẩm được Cục Sở hữu trí tuệ cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý, cùng hơn 450 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó, có 2 sản phẩm vươn tới 5 sao cấp quốc gia. Nổi tiếng là chè Shan tuyết, mật ong Bạc hà, hồng không hạt Quản Bạ, bò vàng, cam Sành, bưởi Soi Hà, tinh bột nghệ… Song song với việc quy hoạch vùng nguyên liệu, tỉnh đặc biệt chú trọng sản xuất theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ, bảo hộ nhãn hiệu hàng hóa, nhằm gia tăng giá trị và sức cạnh tranh cho nông sản.
Trong giai đoạn tới, tỉnh Tuyên Quang định hướng phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng xanh, tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu; chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp. Tiếp tục, tập trung đẩy mạnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng “nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh”; tập trung phát triển các chuỗi giá trị cây trồng, vật nuôi chủ lực, đặc sản trên địa bàn; thúc đẩy phát triển các sản phẩm OCOP, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung gắn với liên kết chuỗi và tiêu thụ bền vững, nâng cao giá trị gia tăng của hàng hoá...; triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ sản xuất nông, lâm nghiệp; khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân đầu tư đổi mới công nghệ, đặc biệt trong khâu bảo quản, chế biến nông sản. Việc áp dụng truy xuất nguồn gốc, mở rộng diện tích sản xuất hữu cơ, VietGAP tiếp tục được đẩy mạnh nhằm nâng cao sức cạnh tranh của nông sản trên thị trường.
Chú trọng đổi mới mô hình tổ chức sản xuất, thúc đẩy liên kết giữa nông dân – hợp tác xã – doanh nghiệp, phát triển sản xuất theo quy hoạch và định hướng thị trường; khuyến khích tích tụ đất đai để hình thành vùng sản xuất quy mô lớn, chuyển từ hỗ trợ bao cấp sang hỗ trợ vay vốn ưu đãi, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước.
Bên cạnh đó, ưu tiên thu hút doanh nghiệp có tiềm lực đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn; phát triển hệ thống dịch vụ nông nghiệp hiện đại, phục vụ hiệu quả tái cơ cấu ngành; phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng gắn với xây dựng nông thôn mới…
Vũ Ngọc Tuyên
Trung tâm Khuyến nông Tuyên Quang