Chăn nuôi vịt chạy đồng nếu không được quản lý nghiêm túc theo đúng qui định sẽ tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch bệnh, gây ảnh hưởng đến đời sống, sức khỏe của người dân sống trong khu vực. Nhằm quản lý tốt việc chăn nuôi vịt chạy đồng giữa các tỉnh vùng biên giới Việt Nam và Căm-pu-chia, Trung tâm Khuyến nông Quốc Gia phối hợp với Tổ chức Lương thực thế giới FAO, Sở Nông nghiệp&PTNT Kiên Giang tổ chức Diễn đàn Khuyến nông@Nông nghiệp với chuyên đề: “Giải pháp quản lý vịt chạy đồng giữa biên giới Việt Nam và Căm-pu-chia”.

Toàn cảnh Diễn đàn

Tham dự diễn đàn, về phía Việt Nam, có đại biểu của Cục Thú y, Cục Chăn nuôi, các Sở NN-PTNT, Trung tâm Khuyến nông, Chi cục Chăn nuôi, Chi cục Thú y và nông dân các tỉnh Kiên Giang, Long An, Đồng Tháp, An Giang, Tây Ninh. Phía Căm-pu-chia có Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thú y, cán bộ của Cục Thú y các tỉnh Prây Veng, Tà Keo và một số nông dân chăn nuôi vịt.

Theo số liệu của FAO, tổng đàn vịt các tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) năm 2015 là khoảng 26 triệu con, chiếm hơn 1/3 tổng số vịt cả nước. Chăn nuôi vịt ở ĐBSCL có ba phương thức là chăn nuôi vịt chạy đồng xa chiếm khoảng 43%, chạy đồng gần khoảng 5%, còn lại hơn 50% là chăn nuôi trang trại và công nghiệp. Chăn nuôi vịt chạy đồng là nghề truyền thống ở khu vực ĐBSCL, cũng là sinh kế của hàng chục ngàn hộ nông dân vì có chi phí thấp do nguồn thức ăn tự nhiên rẻ, sạch lại tận dụng thức ăn thủy sinh và côn trùng trên đồng ruộng, vịt chạy đồng được vận động nên có chất lượng thịt ngon hơn thịt vịt nuôi theo phương thức công nghiệp.

Đã có nhiều tổ chức nghiên cứu, điều tra và cho thấy, nuôi vịt chạy đồng vùng ĐBSCL với thời gian từ 7-8 tháng và di chuyển nhiều nơi, trong đó có Căm-pu-chia. Đại đa số nông dân Việt Nam nuôi vịt chạy đồng sang Căm-pu-chia do lệ phí thuê đồng thấp hơn bên Việt Nam hoặc không phải trả. Nhiều nơi, bà con đã chạy sâu vào Căm-pu-chia tới hàng chục km. Do đó nuôi vịt chạy đồng đi qua nhiều tỉnh và thậm chí điểm cuối của đường đi là bán cho thương lái Trung Quốc tại vùng giáp biên. Trong quá trình nuôi chạy đồng có sự mua bán và phối trộn giữa các đàn, chưa kể có trường hợp phối trộn, mua bán với vịt từ Thái Lan qua Căm-pu-chia. Từ lâu việc chăn nuôi vịt qua biên giới đã diễn ra và cũng chưa xảy ra dịch bệnh lớn nào.

Phía Việt Nam, vịt chạy đồng ở hầu hết các tỉnh đều thực hiện tiêm vắc-xin ngăn ngừa dịch bệnh theo qui định nên chưa xảy ra những ổ dịch lớn. Tuy nhiên, việc chăn thả bên đồng ruộng của Căm-pu-chia chưa được thực hiện theo dõi, quản lý cũng như tiêm ngừa dịch bệnh theo qui định. Theo ông Bun Chan, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu Thú y Căm-pu-chia thì hiện nay Căm-pu-chia đang có nhiều chính sách và những qui định nhằm đưa công tác thú y vào quản lý chăn nuôi vịt chặt chẽ hơn, các đàn vịt chạy đồng cũng đã được tiêm phòng ngừa và theo dõi nhưng số lượng chưa nhiều.

Tại Diễn đàn, nông dân của 2 nước cũng chia sẻ nhiều ý kiến, đặc biệt nhấn mạnh vào những khó khăn trong việc chăn nuôi vịt chạy đồng như việc tiếp nhận thông tin, chấp hành quản lý theo dõi bằng sổ theo dõi, công tác chích vắc-xin phòng ngừa dịch bệnh… Các cơ quan thú y của hai nước đã có nhiều giải pháp tạo điều kiện thuận lợi cho người chăn nuôi vịt chạy đồng như: xác nhận sổ theo dõi, đến tận địa bàn thực hiện chích vắc-xin cho đàn vịt ngoài đồng,…

Theo ông Ken Inui, chuyên gia của FAO tại Việt Nam thì cần phải có sự liên kết chặt chẽ giữa nông dân 2 nước, cần có sự hỗ trợ về kinh phí, kỹ thuật cho nông dân. Thời gian tới phải đẩy mạnh công tác thông tin tập huấn đào tạo cho nông dân vùng giáp biên giới.

Các đại biểu tham dự diễn đàn

Kết luận diễn đàn. Ts. Phan Huy Thông, Giám đốc Trung tâm KNQG nhấn mạnh:

-  Cần chia sẻ thông tin kinh nghiệm chăn nuôi tại các tỉnh giáp biên. Trong tương lai phải tiến tới chăn nuôi công nghiệp cao, tuy nhiên việc nuôi vịt chạy đồng sẽ còn tiếp diễn trong thời gian dài nên cần có biện pháp để quản lý và tạo điều kiện tốt nhất cho người chăn nuôi.

- Các cơ quan quản lý cần phải qui hoạch và công bố thông tin về thời vụ gieo trồng, qui hoạch đường đi của vịt chạy đồng; người nuôi phải đăng ký nuôi và dựa vào thông tin này để điều chỉnh qui mô đàn, thời gian nuôi, từ đó có thể phòng ngừa dịch bệnh qua công tác dự đoán. Bên cạnh đó cũng phải tạo các giống vịt tốt, đạt chất lượng và giảm bớt nguy cơ dịch bệnh.

- Người chăn nuôi phải nắm được kỹ thuật, nguyên tắc và những qui định của chăn nuôi vịt chạy đồng, chủ động trong công tác tiêm vắc-xin phòng ngừa dịch bệnh cho vịt.

- Tổ chức FAO tiếp tục hoàn thiện nghiên cứu và công bố dữ liệu về công tác chăn nuôi, trong đó có chăn nuôi vịt tại các nước trong khu vực, tăng cường hợp tác nhằm đưa ra những tài liệu để hướng dẫn việc chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học. FAO sẽ đóng vai trò trung gian để thu thập thông tin, thông báo tới các cơ quan liên quan của hai nước Việt Nam và Căm-pu-chia.

- Cơ quan quản lý hai nước cần có những hợp tác, dài hạn, phối hợp kiểm soát cấp quốc gia các dịch bệnh chính như cúm gia cầm, lở mồm long móng,… Cần nghiên cứu và ban hành qui trình chăn nuôi vịt chạy đồng đảm bảo an toàn dịch bệnh.

- Công tác khuyến nông cần đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền, tập huấn đào tạo để cung cấp những TBKT cũng như thông tin cơ bản đến người chăn nuôi vịt của cả hai nước.

Vũ Tiết Sơn 

Trung tâm Khuyến nông Quốc gia