Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ khuyến nông ở cơ sở ngày càng cao. Cán bộ khuyến nông không chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyển giao tiến bộ kỹ thuật mà còn phải có năng lực tư vấn đa ngành, tổ chức các hoạt động chuyển giao, kết nối cơ quan chuyên môn và hướng dẫn người dân áp dụng quy trình sản xuất an toàn, hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.
Trong hoạt động chăn nuôi, dịch bệnh trên đàn lợn, đặc biệt là bệnh dịch tả lợn Châu Phi, vẫn tiềm ẩn nguy cơ diễn biến phức tạp. Quy mô chăn nuôi nhỏ còn phổ biến, điều kiện chuồng trại và mức độ áp dụng an toàn sinh học giữa các cơ sở chưa đồng đều. Thực tiễn này đòi hỏi cán bộ khuyến nông phải được bồi dưỡng, cập nhật kiến thức và nâng cao kỹ năng thường xuyên, từng bước hình thành đội ngũ chuyên nghiệp, có khả năng hướng dẫn đúng kỹ thuật, nhận diện sớm nguy cơ và đồng hành hiệu quả với người chăn nuôi.
Từ yêu cầu đó, trong hai ngày 01–02/8/2026, tại tỉnh Bắc Ninh, Trung tâm Khuyến nông quốc gia phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tỉnh Bắc Ninh tổ chức lớp “Tập huấn áp dụng các biện pháp an toàn sinh học trong chăn nuôi lợn”, thuộc nội dung tập huấn quy trình sản xuất an toàn.
Tham gia lớp tập huấn có 30 học viên là lực lượng trực tiếp thực hiện công tác khuyến nông tại địa phương, gồm 15 cán bộ khuyến nông cấp tỉnh, 12 cán bộ khuyến nông xã, phường và 03 cộng tác viên khuyến nông cơ sở. Nội dung chuyên môn do TS. Nguyễn Trọng Tuyển, Cục Chăn nuôi và Thú y, trực tiếp truyền đạt, hướng dẫn và trao đổi với học viên. Thành phần học viên gắn trực tiếp với địa bàn cơ sở đã tạo điều kiện để các nội dung tập huấn được thảo luận sát với thực tiễn chăn nuôi và yêu cầu phòng, chống dịch bệnh tại địa phương.
Phát biểu khai mạc lớp tập huấn, lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông tỉnh Bắc Ninh nhấn mạnh, chăn nuôi lợn là một trong những lĩnh vực sản xuất quan trọng của địa phương và đang được định hướng phát triển theo hướng an toàn sinh học, VietGAHP, an toàn dịch bệnh, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và công nghệ mới. Việc nâng cao năng lực cho đội ngũ khuyến nông cơ sở có ý nghĩa thiết thực trong kiểm soát mầm bệnh, hạn chế sử dụng kháng sinh, giảm hao hụt, bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Tăng cường năng lực nhận diện và kiểm soát nguy cơ
Tại lớp tập huấn, TS. Nguyễn Trọng Tuyển tập trung truyền đạt các kiến thức cốt lõi về an toàn sinh học trong chăn nuôi lợn; đặc điểm, đường lây truyền của một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, trong đó chú trọng bệnh dịch tả lợn Châu Phi; các điểm nguy cơ làm mầm bệnh xâm nhập, tồn tại và lây lan trong cơ sở chăn nuôi.
Nội dung tập huấn được tiếp cận theo toàn bộ quá trình chăn nuôi, từ lựa chọn và nhập con giống, quản lý thức ăn, nước uống, cách ly đàn mới nhập đến kiểm soát người, phương tiện, dụng cụ và động vật trung gian ra vào khu vực nuôi. Học viên đồng thời được hướng dẫn thực hiện vệ sinh, tiêu độc, khử trùng chuồng trại; thu gom, xử lý chất thải; theo dõi sức khỏe đàn lợn và ghi chép thông tin chăn nuôi.
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, chương trình chú trọng kỹ năng đánh giá nguy cơ và lựa chọn biện pháp phù hợp với từng cơ sở chăn nuôi. Thông qua trao đổi các tình huống thực tế, học viên được rèn luyện khả năng phân tích nguyên nhân, xác định khâu có nguy cơ cao và đề xuất giải pháp khả thi, nhất là đối với các hộ chăn nuôi quy mô nhỏ.
Gắn lý thuyết với thực tiễn sản xuất
Trong khuôn khổ chương trình, học viên đã tham quan, thực hành tại mô hình chăn nuôi lợn thịt an toàn sinh học, liên kết sản xuất thông qua hợp tác xã, gắn với chuỗi giá trị và xây dựng sản phẩm OCOP.
Tại mô hình, học viên được quan sát cách bố trí khu chăn nuôi, hệ thống chuồng trại, khu vực bảo quản thức ăn, nơi thu gom và xử lý chất thải; đồng thời đánh giá các biện pháp kiểm soát người, phương tiện, dụng cụ và động vật trung gian ra vào khu vực nuôi.
Chủ mô hình chia sẻ kinh nghiệm về lựa chọn con giống, quản lý đàn, vệ sinh chuồng trại, tiêu độc khử trùng, kiểm soát dịch bệnh và theo dõi sức khỏe vật nuôi. Trên cơ sở điều kiện thực tế, học viên cùng giảng viên phân tích các điểm nguy cơ, đối chiếu với nguyên tắc an toàn sinh học và đề xuất biện pháp khắc phục phù hợp.
Hoạt động thực hành giúp học viên nhận thức rõ an toàn sinh học không chỉ là vệ sinh chuồng trại hoặc phun thuốc khử trùng định kỳ mà là một hệ thống biện pháp phải được thực hiện thường xuyên, đồng bộ trong toàn bộ quá trình chăn nuôi. Mỗi khâu, từ nhập giống, chăm sóc, nuôi dưỡng, quản lý người ra vào đến thu gom, xử lý chất thải, đều có thể trở thành điểm làm mầm bệnh xâm nhập và lây lan nếu không được kiểm soát chặt chẽ.
Sau lớp tập huấn, đội ngũ cán bộ, cộng tác viên khuyến nông sẽ là lực lượng trực tiếp tuyên truyền, hướng dẫn người chăn nuôi rà soát điều kiện chuồng trại, nhận diện điểm nguy cơ và thực hiện đồng bộ các biện pháp an toàn sinh học. Đây cũng là lực lượng nòng cốt trong chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, theo dõi tình hình sản xuất, phát hiện sớm những bất thường và phối hợp với cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương xử lý kịp thời khi dịch bệnh phát sinh.
Việc bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ khuyến nông cơ sở góp phần đưa các biện pháp an toàn sinh học vào thực tiễn chăn nuôi một cách đúng kỹ thuật, thường xuyên và bền vững; qua đó bảo vệ đàn vật nuôi, giảm thiệt hại kinh tế, bảo đảm vệ sinh môi trường và phát triển chăn nuôi lợn theo hướng an toàn, hiệu quả.
Bùi Quang Huy
Trung tâm Khuyến nông quốc gia