Hợp tác nông nghiệp Việt Nam – Angola: Từ khảo sát thực địa đến khung phát triển bền vững

Sau chuyến thăm cấp Nhà nước của Chủ tịch nước Việt Nam tới Angola vào tháng 8 năm 2025 và việc ký kết Kế hoạch hành động hợp tác nông nghiệp giai đoạn 2025–2030 giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam với Bộ Nông nghiệp và Lâm nghiệp Angola, hai bên đã nhanh chóng chuyển từ định hướng chính sách sang các bước triển khai cụ thể trên thực địa.

Vào tháng 6 năm 2026, đoàn công tác do Bộ trưởng Nông nghiệp và Lâm nghiệp Isaac Francisco Maria dos Anjos dẫn đầu đã có chuyến thăm Việt Nam. Chuyến đi nhằm làm sâu sắc hơn hợp tác song phương, tập trung vào chuyển giao công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo cán bộ và thúc đẩy đầu tư chung. Phía Angola bày tỏ mong muốn học hỏi kinh nghiệm Việt Nam trong khuyến nông; sản xuất lúa, sắn, lâm nghiệp bền vững và phát triển chuỗi giá trị, đồng thời khẳng định sẵn sàng tạo điều kiện thuận lợi để hiện thực hóa các dự án trong khuôn khổ hợp tác Nam – Nam. Trong khuôn khổ chuyến thăm, Đoàn đã có buổi làm việc với Trung tâm Khuyến nông quốc gia nhằm cụ thể hóa Kế hoạch hành động hợp tác nông nghiệp giai đoạn 2025–2030. Hai bên thống nhất xác định khuyến nông, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực là những nội dung hợp tác ưu tiên. Trung tâm Khuyến nông quốc gia chia sẻ kinh nghiệm xây dựng hệ thống khuyến nông từ trung ương đến cơ sở, cơ chế kết nối giữa nghiên cứu, chuyển giao và sản xuất; đồng thời khẳng định sẽ đồng hành cùng Angola trong đào tạo cán bộ kỹ thuật, xây dựng các mô hình trình diễn, chuyển giao quy trình sản xuất và tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, góp phần giúp các tiến bộ kỹ thuật được áp dụng hiệu quả và bền vững trong thực tiễn.

Tiếp nối động lực đó, từ ngày 11 đến ngày 30 tháng 7 năm 2026, đoàn khảo sát nông nghiệp Việt Nam gồm 5 thành viên do ông Nguyễn Trọng Khanh làm trưởng đoàn, cùng các chuyên gia Cao Minh Tuấn (Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia), Phạm Quốc Hùng, Phạm Văn Nghĩa và Cao Đức Sơn đã có chuyến công tác toàn diện tại Angola. Đoàn phối hợp chặt chẽ với cán bộ Bộ Nông nghiệp và Lâm nghiệp Angola, Viện Phát triển Nông nghiệp (IDA) và Viện Nghiên cứu Nông nghiệp (IIA). Lịch trình khảo sát trải dài qua nhiều tỉnh thành: từ làm việc tại Bộ ở Luanda, trao đổi với IDA và IIA, đến khảo sát thực địa tại Munenga, Xixila (Cuanza Sul), Huambo, Bie, Cuchi (Cubango), Chinguar, Cela 6 và Canza (Lunda Norte).

Đoàn đã trực tiếp đánh giá điều kiện đất đai, khí hậu, hệ thống thủy lợi, hiện trạng canh tác lúa, sắn, đậu tương, cây lâm nghiệp; thăm các mô hình nông hộ, nhà máy chế biến, vườn ươm, khu thí nghiệm và hệ thống khuyến nông. Tại Canza (Lunda Norte) – vùng có tiềm năng lớn với đất mùn hữu cơ tốt, lượng mưa dồi dào và kinh nghiệm canh tác lúa của nông dân - đoàn ghi nhận cơ hội phát triển mạnh mẽ nếu hạ tầng giao thông được cải thiện. Các hoạt động kết thúc bằng buổi báo cáo với Đại sứ quán Việt Nam tại Angola, họp nhóm xây dựng khung hợp tác và làm việc với Bộ trưởng Angola vào ngày 28–29/7, dẫn tới việc hoàn thiện và ký kết Khung hợp tác “Phát triển nông nghiệp và lâm nghiệp bền vững tại Angola”.

Khung dự án đặt mục tiêu chung là khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, khí hậu và tài nguyên thiên nhiên của Angola để bảo đảm an ninh lương thực, nâng cao thu nhập người dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu. Các mục tiêu cụ thể bao gồm tăng năng suất các cây trồng chủ lực (sắn, lúa, ngô, đậu tương), chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang hàng hóa quy mô lớn, sử dụng bền vững tài nguyên đất – nước, hiện đại hóa sản xuất và phát triển chuỗi giá trị.

Nội dung hợp tác được xây dựng toàn diện, tập trung vào các hợp phần chính:

Với cây sắn: nghiên cứu chọn tạo giống chịu hạn, kháng bệnh, năng suất cao; tiếp tục xây dựng vùng nguyên liệu quy mô lớn tại Xixila, Cela 6 và các địa bàn phù hợp.

Với cây lúa: chọn tạo giống phù hợp điều kiện Angola; xây dựng mô hình năng suất cao tại Cela 6 và vùng Canza cùng các lưu vực sông.

Đối với đậu tương hướng tới vùng sản xuất quy mô lớn phục vụ tiêu thụ nội địa và xuất khẩu; cà phê tập trung phục hồi các vùng truyền thống tại Uige, Cuanza Norte và Cuanza Sul.

Ngoài ra, khung dự án đề xuất phát triển tre, chè, cây thức ăn chăn nuôi kết hợp chăn nuôi gia súc, và đặc biệt là lâm nghiệp bền vững với mục tiêu trồng và phục hồi trên diện tích lớn, áp dụng tiêu chuẩn quản lý rừng quốc tế.

Hợp phần khuyến nông tích hợp được xác định là then chốt trong quá trình triển khai Khung hợp tác. Trên cơ sở kinh nghiệm thực tiễn của hệ thống khuyến nông Việt Nam, Trung tâm Khuyến nông quốc gia sẽ phối hợp với các cơ quan chuyên môn của Angola xây dựng mạng lưới khuyến nông, phát triển các mô hình trình diễn, tổ chức đào tạo theo phương pháp “cầm tay chỉ việc”, chuyển giao các quy trình kỹ thuật phù hợp với điều kiện sinh thái của Angola và từng bước phát triển hệ thống khuyến nông số. Đồng thời, hai bên sẽ chia sẻ kinh nghiệm liên kết nông dân – hợp tác xã – doanh nghiệp theo chuỗi giá trị, góp phần nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ kỹ thuật và người sản xuất, bảo đảm hiệu quả lâu dài của các chương trình hợp tác.

Kết quả khảo sát thực địa tháng 7 năm 2026 và Khung hợp tác vừa được ký kết không chỉ cụ thể hóa các cam kết chính trị cấp cao mà còn mở ra lộ trình rõ ràng, khả thi cho giai đoạn 2027–2037. Đây là bước tiến thực chất của hợp tác Nam – Nam, nơi kinh nghiệm thực tiễn của Việt Nam được chia sẻ một cách thiết thực, phù hợp với điều kiện Angola, góp phần đa dạng hóa nền kinh tế, tạo việc làm và bảo đảm an ninh lương thực lâu dài. Trong đó, khuyến nông và chuyển giao công nghệ sẽ là cầu nối đưa các tiến bộ kỹ thuật, mô hình sản xuất hiệu quả và kinh nghiệm tổ chức sản xuất của Việt Nam đến với nông dân Angola. Với sự đồng hành của Chính phủ hai nước, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương, hợp tác nông nghiệp Việt Nam – Angola hứa hẹn sẽ trở thành mô hình thành công, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước và lan tỏa giá trị của tình đoàn kết quốc tế.

Một số hình ảnh của doàn công tác Việt Nam tại Angola: