Cánh đồng lớn khắc phục tình trạng sản xuất manh mún
Thực tế cho thấy cánh đồng lớn chi phí sản xuất giảm và tăng lợi nhuận, tạo động lực để nông dân duy trì và mở rộng mô hình. Qua đó, diện tích và số lượng cánh đồng lớn được tăng dần qua các năm, đặc biệt năm 2025 tăng mạnh là 26 cánh đồng, thể hiện sự lan tỏa của mô hình và năng lực tổ chức sản xuất ngày càng được nâng cao của các hợp tác xã. Việc điều chỉnh quy mô linh hoạt qua từng năm cho thấy dự án chú trọng cả mở rộng diện tích và nâng cao chất lượng, tạo nền tảng vững chắc cho hình thành vùng nguyên liệu lúa tập trung, ổn định.
Ông Lê Văn Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông An Giang cho biết, diện tích gieo trồng lúa của tỉnh đạt 1,344 triệu ha, với sản lượng 8,78 triệu tấn, góp phần ổn định sản lượng lúa của vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói riêng và cả nước nói chung. Rất hãnh diện vì Dự án “Cánh đồng lớn” đã lan tỏa mạnh mẽ, đem lại kết quả tốt được nông dân cũng như địa phương đồng tình ủng hộ cao, từng bước khắc phục tình trạng sản xuất manh mún, hình thành các vùng sản xuất tập trung từ 50 ha trở lên, đáp ứng yêu cầu áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật và cơ giới hóa vào đồng ruộng.
Giảm chi phí – tăng lợi nhuận thấy rõ từ thực tiễn
Kết quả thực hiện cho thấy, thông qua việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật như sử dụng 100% giống xác nhận, giảm mật độ gieo sạ, bón phân hợp lý, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), quản lý nước theo ngập khô xen kẽ và cơ giới hóa đồng bộ, chi phí sản xuất trong mô hình giảm bình quân 3.289.123 đồng/ha, giảm đáng kể so với ngoài mô hình. Bên cạnh đó, khi tham gia mô hình, nông dân có điều kiện mua vật tư nông nghiệp với giá thấp hơn do mua số lượng lớn thông qua tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc doanh nghiệp liên kết. Về năng suất, lúa trong mô hình đạt trung bình 7,70 tấn/ha, cao hơn 0,34 tấn/ha so với ngoài mô hình (7,36 tấn/ha), tương đương mức tăng khoảng 4,6%, chi phí giảm rõ rệt.
    |
 |
| Áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật mạng lại nhiều hiệu quả |
Ông Trần Văn Thêm, thành viên Hợp tác xã (HTX) kinh 3A chia sẻ: “Trước đây gia đình tôi sản xuất riêng lẻ, mỗi vụ chi phí rất cao mà năng suất lại không ổn định. Từ khi tham gia cánh đồng lớn, được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn cụ thể, sử dụng giống tốt, sạ thưa nên giảm được tiền giống, phân bón và thuốc. Tính ra mỗi hecta giảm chi phí khoảng 3–4 triệu đồng so với trước.”
Theo ông Thêm, không chỉ giảm chi phí, năng suất lúa trong mô hình cũng cao hơn nhờ cây sinh trưởng đồng đều, ít sâu bệnh. Đây là yếu tố quan trọng giúp nông dân nâng cao hiệu quả sản xuất. Nhờ thực hiện liên kết tiêu thụ và thu mua theo hợp đồng, giá lúa trong mô hình cao hơn ngoài mô hình bình quân 122 đồng/kg. Nhờ đó, lợi nhuận của nông dân trong mô hình tăng, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và cải thiện thu nhập.
Cánh đồng lớn phát triển vùng nguyên liệu gắn với liên kết tiêu thụ
Cánh đồng lớn là hình thức tổ chức sản xuất trên diện tích tập trung, có sự tham gia của nhiều hộ nông dân, cùng gieo trồng một loại giống, áp dụng chung các quy trình kỹ thuật, cùng thời vụ và liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Thông qua mô hình cánh đồng lớn, người dân sản xuất được tiếp cận và áp dụng các tiến bộ kỹ thuật mới, các khâu từ sản xuất đến thu hoạch, bảo quản, tiêu thụ được thực hiện đồng bộ, tạo ra sản phẩm hàng hóa với số lượng lớn, chất lượng đồng đều. Đặc biệt giảm chi phí đầu vào, ổn định đầu ra và giá cả sản phẩm, đồng thời có mã vùng trồng giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu ổn định và đáp ứng các yêu cầu Đề án "Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030".
Có thể thấy cánh đồng lớn không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế trước mắt thông qua tăng lợi nhuận cho người sản xuất, mà còn đặt nền tảng cho sản xuất lúa bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm phát thải và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Kết quả này khẳng định dự án đã đạt và vượt các mục tiêu đề ra về giảm chi phí, tăng lợi nhuận và phát triển vùng nguyên liệu gắn với liên kết tiêu thụ.
Trang Nghiêm
Trung tâm Khuyến nông An Giang