    |
 |
| Chị Luyến tiếp đón đoàn cán bộ TTKN Bắc Ninh thăm vườn trồng nhàu |
Chị Luyến sinh ra và lớn lên tại vùng đồng chiêm trũng, gắn bó với nghề nông từ nhỏ. Ở quê chị, sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Những ngày tháng lam lũ cày sâu, cuốc bẫm nhưng kinh tế vẫn chỉ đủ ăn, chị đã chuyển sang kinh doanh, dịch vụ nhiều năm nhưng niềm đam mê làm nông nghiệp và phát triển quê hương luôn nung nấu trong chị. Bản thân chị mắc căn bệnh thoát vị đĩa đệm và thoái hóa cột sống đã làm sức khỏe của chị giảm đi rất nhiều, khó khăn cho đi lại và sinh hoạt hàng ngày. Năm 2019, khi chị phải rong ruổi khắp các bệnh viện để tìm cách chữa trị bệnh, khi còn đang phân vân có nên thực hiện phẫu thuật hay không thì chị được một người em trong nhà tặng cho một chai nước cốt nhàu mua về từ Hàn Quốc - sản phẩm thiên nhiên hỗ trợ xương khớp. Dùng chai nước cốt đó, những cơn đau dai dẳng giảm hẳn, việc đi lại trở nên dễ dàng hơn.
Ban đầu chị chỉ coi đó là sự may mắn, nhưng càng tìm hiểu, chị càng nhận ra trái nhàu có nhiều dược tính quý giá như: hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường miễn dịch, giảm đau nhức xương khớp. Sau thời gian sử dụng, sức khỏe của chị cải thiện rõ rệt. Chính sự thay đổi từ cơ thể mình đã thôi thúc chị Luyến suy nghĩ: "Nếu mình được giảm đau, tại sao không chia sẻ công dụng này đến những người cũng đang khổ sở vì bệnh như mình?" Câu hỏi ấy đã trở thành động lực mạnh mẽ, đưa chị đến quyết định táo bạo: Đưa cây nhàu về trồng tại quê hương Bắc Ninh dù đây là loài cây vốn chỉ phù hợp với khí hậu miền Nam.
Sau khi tìm hiểu kỹ lưỡng và lặn lội vào Vũng Tàu để học hỏi kinh nghiệm từ các cơ sở sản xuất nhàu xuất khẩu, chị quyết định mang những cây nhàu đầu tiên về trồng tại quê nhà và thành lập Hợp tác xã thương mại và dịch vụ Hán Thị chuyên trồng và chế biến các sản phẩm làm từ trái nhàu.
Cây nhàu là loại cây dược liệu thích hợp với khí hậu nóng ẩm của miền Nam, khi được trồng tại Bắc Ninh, cây chưa thích nghi được với thời tiết khô lạnh vào mùa đông nên khó sinh trưởng. Thời gian đầu, cây nhàu sinh trưởng và phát triển chậm, có thời điểm ở một số ruộng có hiện tượng cây chết hàng loạt. Nhưng với sự kiên trì, nỗ lực không biết mệt mỏi và tìm hiểu về các biện pháp kỹ thuật chăm sóc cây nhàu, đến nay vườn nhàu của hợp tác xã đã sinh trưởng và phát triển tốt, với sản lượng trung bình khoảng 1 tấn quả nhàu tươi/tháng.
Nhưng với sản lượng lớn như vậy, hợp tác xã Hán Thị lại phải đối mặt với bài toán tìm đầu ra cho các sản phẩm từ quả nhàu. Đa số người dân miền Bắc chưa biết nhiều đến trái nhàu và tác dụng của nó khiến việc tiêu thụ nhàu tươi gặp rất nhiều khó khăn. Chị Luyến cùng các thành viên của Hợp tác xã cũng đã đi tìm hiểu và học hỏi ở rất nhiều nơi về các phương pháp chế biến, bảo quản các sản phẩm làm từ quả nhàu. Cơ duyên đưa chị gặp GS.TS Phạm Thị Lý - chuyên gia có hơn 30 năm nghiên cứu về cây nhàu từ khi còn làm nghiên cứu sinh ở trường Đại học Y Hà Nội. Dưới sự hướng dẫn của bác sĩ Phạm Thị Lý, chị Luyến cùng các thành viên của hợp tác xã đã biết cách tạo ra các sản phẩm như: sấy khô trái nhàu để làm trà, ngâm nhàu với rượu hoặc chiết xuất nước cốt nhàu. Với những cách làm như vậy, Hợp tác xã Hán Thị đã đa dạng hóa được sản phẩm và còn bảo quản được tinh chất nhàu trong thời gian dài.
Không dừng lại ở thành công cá nhân, chị mở rộng diện tích trồng, vận động chị em phụ nữ trong thôn cùng tham gia. Nhiều ruộng lúa kém hiệu quả đã được chuyển đổi sang trồng nhàu, mang lại thu nhập ổn định hơn cho người dân tại địa phương. Các sản phẩm từ quả nhàu của HTX đã được một số đơn vị trong tỉnh mời tham gia trưng bày, giới thiệu, quảng bá tại các Hội chợ ngành nông nghiệp, ngành công thương tổ chức để người dân trong và ngoài nước biết đến.
Tuy nhiên, ươc mơ của chị không chỉ dừng ở việc bán được hàng mà còn muốn đưa trái nhàu trở thành thương hiệu đặc trưng của địa phương. Chương trình OCOP chính là "đòn bẩy" để biến ước mơ đó thành hiện thực. Cuối năm 2025 các sản phẩm chế biến từ trái nhàu tươi của Hợp tác xã, thương mại và dịch vụ Hán thị đã được cấp chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao.
Chị Luyến cũng cho biết để có thành công như ngày hôm nay, Hợp tác xã cũng luôn nhận được nhiều sự ủng hộ của chính quyền địa phương. Hiện tại, Hợp tác xã Hán Thị đang có khoảng 20 nhân công làm việc thường xuyên, đều là người ở địa phương. Vào mùa thu hoạch, Hợp tác xã còn phải thuê mướn lao động làm thêm thời vụ. Trong tương lai, Hợp tác xã cũng như bản thân chị Luyến mong muốn sản phẩm từ trái nhàu tươi phát triển được nhiều người biết đến, tạo thêm công ăn việc làm cho nhiều lao động địa phương hơn nữa.
Như vậy, với sự phát triển của HTX Hán Thị, người dân ở xã Trung Kênh đang có một hướng đi mới để phát triển kinh tế nông nghiệp, góp phần vào sự phát triển nông nghiệp xanh, bền vững của tỉnh Bắc Ninh nói riêng và của ngành nông nghiệp nói chung.
Đỗ Thị Vui
Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh