Trong bối cảnh đó, HTX Du lịch Bảo tồn Rươi Cáy An Thanh ra đời vào cuối năm 2024, như một bước ngoặt quan trọng, mở ra hướng đi mới cho vùng đất giàu tiềm năng này.
Người đứng sau sự hình thành của HTX là ông Hà Văn Bẩy - một người con của vùng bãi, gắn bó cả đời với nghề khai thác rươi cáy. Hơn ai hết, ông hiểu rõ giá trị của sản vật quê hương, nhưng cũng chứng kiến những khó khăn mà người dân phải đối mặt: sản xuất manh mún, phụ thuộc thiên nhiên, đầu ra bấp bênh, giá cả không ổn định. Có những năm, rươi được mùa nhưng giá rẻ, người dân không mặn mà khai thác. Ngược lại, khi thị trường cần thì sản lượng lại không đủ đáp ứng. Câu chuyện “được mùa mất giá, được giá mất mùa” cứ lặp đi lặp lại, khiến nguồn lợi quý giá này chưa thể phát huy hết giá trị.
Từ những trăn trở ấy, ông Bẩy cùng một số hộ dân đã quyết tâm thành lập hợp tác xã, với mong muốn tổ chức lại sản xuất, bảo tồn tài nguyên và nâng cao giá trị sản phẩm rươi cáy. Ngay từ những ngày đầu, HTX đã xác định hướng đi rõ ràng: không chỉ khai thác mà phải quản lý, bảo tồn và phát triển bền vững.
Với tổng diện tích khoảng 20 mẫu bãi rươi, HTX tiến hành quy hoạch lại vùng khai thác, áp dụng các biện pháp chăm sóc tự nhiên, giữ gìn môi trường sinh thái, yếu tố quyết định đến chất lượng rươi. Không sử dụng hóa chất, không can thiệp thô bạo vào tự nhiên, HTX lựa chọn phương thức “thuận thiên” giữ nguyên quy luật sinh trưởng tự nhiên của rươi và cáy. Song song với đó, HTX đầu tư vào khâu sơ chế, bảo quản và chế biến. Nếu trước đây rươi chủ yếu bán tươi theo mùa thì nay đã được cấp đông, đóng gói, chế biến thành các sản phẩm tiện lợi, giúp kéo dài thời gian tiêu thụ và nâng cao giá trị. Nhờ vậy, sản lượng của HTX đạt khoảng 20 tấn/năm, không chỉ đáp ứng nhu cầu thị trường địa phương mà còn từng bước mở rộng ra các khu vực lân cận. Đặc biệt, sản phẩm của HTX đã đạt tiêu chuẩn OCOP, khẳng định chất lượng và uy tín trên thị trường, tạo nền tảng để phát triển thương hiệu đặc sản địa phương.
Một trong những bước đi mang tính đột phá của HTX là tham gia hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Hải Phòng (HPAP). Việc ứng dụng truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp minh bạch thông tin sản phẩm, mà còn tạo niềm tin cho người tiêu dùng. Mỗi sản phẩm rươi, cáy khi đến tay khách hàng đều có thể truy xuất được nguồn gốc, quy trình khai thác, chế biến – điều mà trước đây người dân chưa từng nghĩ tới. Đây cũng là bước đi cho thấy HTX đang từng bước chuyển mình theo hướng sản xuất hiện đại, chuyên nghiệp, bắt kịp xu thế chuyển đổi số trong nông nghiệp.
Không dừng lại ở sản xuất, HTX Du lịch Bảo tồn Rươi Cáy An Thanh còn mạnh dạn phát triển mô hình du lịch trải nghiệm gắn với nông nghiệp. Vùng bãi rươi không chỉ là nơi sản xuất, mà còn là một hệ sinh thái độc đáo, hấp dẫn du khách. Vào mùa rươi nổi, từng đàn rươi theo con nước trồi lên mặt bãi, tạo nên một khung cảnh vừa lạ vừa thú vị. Đến đây, du khách có thể trải nghiệm trực tiếp việc thu hoạch rươi cùng người dân; tìm hiểu quy trình nuôi, khai thác tự nhiên; thưởng thức các món ăn đặc sản từ rươi, cáy; khám phá đời sống văn hóa của cư dân vùng bãi… Mô hình này không chỉ giúp tăng thu nhập cho HTX mà còn góp phần quảng bá hình ảnh nông sản địa phương gắn với du lịch, tạo nên chuỗi giá trị bền vững.
Từ một vùng khai thác tự phát, đến nay HTX Du lịch Bảo tồn Rươi Cáy An Thanh đã từng bước trở thành một mô hình tiêu biểu, thể hiện rõ hướng đi đúng đắn là bảo tồn tài nguyên, tổ chức sản xuất, nâng cao giá trị, phát triển bền vững. Trong thời gian tới, HTX Du lịch Bảo tồn Rươi Cáy An Thanh xác định rõ những định hướng phát triển mang tính chiến lược nhằm nâng cao giá trị và phát triển bền vững. Trước hết, HTX tập trung mở rộng quy mô vùng khai thác, từng bước quy hoạch lại diện tích bãi rươi theo hướng tập trung, đảm bảo điều kiện sinh thái tự nhiên, từ đó nâng cao sản lượng và chất lượng sản phẩm. Cùng với đó, HTX chú trọng đa dạng hóa các sản phẩm chế biến từ rươi và cáy, không chỉ dừng lại ở sản phẩm tươi sống hay cấp đông mà còn phát triển các dòng sản phẩm giá trị gia tăng, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.
HTX cũng đặt mục tiêu xây dựng và phát triển thương hiệu rươi cáy An Thanh trở thành sản phẩm đặc trưng có uy tín trên thị trường, gắn với tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc rõ ràng, qua đó tạo dựng niềm tin vững chắc đối với người tiêu dùng. Đặc biệt, HTX sẽ tiếp tục đẩy mạnh phát triển du lịch trải nghiệm gắn với nông nghiệp sinh thái, khai thác hiệu quả tiềm năng vùng bãi, đưa du khách đến gần hơn với quy trình khai thác rươi cáy tự nhiên và văn hóa bản địa. Đây không chỉ là hướng đi tạo thêm nguồn thu mà còn góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, xây dựng chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất đến dịch vụ.
    |
 |
| Du khách trải nghiệm bắt cáy trên các bãi bồi thuộc diện tích của HTX |
Câu chuyện của HTX Du lịch Bảo tồn Rươi Cáy An Thanh là minh chứng cho một hướng đi đúng trong phát triển nông nghiệp hiện nay, đó là chuyển từ khai thác tự nhiên sang làm kinh tế có tổ chức, có định hướng và có trách nhiệm với môi trường. Ở đó, “lộc trời” không còn là món quà may rủi mà trở thành nguồn sinh kế bền vững, được gìn giữ, khai thác hợp lý và nâng tầm giá trị.
Và trên những bãi bồi ven sông ấy, mỗi mùa rươi về không chỉ mang theo phù sa mà còn mang theo hy vọng, hy vọng về một tương lai nơi người nông dân có thể làm giàu ngay trên chính mảnh đất quê hương mình.
Nguyễn Hương Giang
Ban Quản lý rừng và Khuyến nông Hải Phòng