Ngày 01/4/2016 tại An Giang, Sở Nông nghiệp và PTNT An Giang chủ trì tổ chức hội thảo khoa học về “Đánh giá thực trạng nghề sản xuất giống và nuôi tôm càng xanh tại An Giang – Đề xuất giải pháp kỹ thuật tiên tiến nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế trong điều kiện biến đổi khí hậu”. Hội thảo đã thông qua nhiều báo cáo của các nhà khoa học đến từ Trường Đại học Nông lâm TP. Hồ Chí Minh, Trường Đại học Cần Thơ và chuyên gia đến từ Tập đoàn Tiren – Israel.

Tại hội thảo, các nhà khoa học khẳng định tôm càng xanh (Macrobrachium rossenbergii) là đối tượng thủy sản nước ngọt chủ lực của Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL)… Hội thảo cũng khẳng định An Giang là tỉnh đi đầu trong phong trào nuôi tôm càng xanh ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Bên cạnh đối tượng xuất khẩu chủ lực là cá tra, tôm càng xanh là đối tượng chiếm vai trò quan trọng trong cơ cấu nghề nuôi trồng thủy sản của tỉnh.

Theo số liệu thống kê của Cục Thống kê An Giang, diện tích nuôi tôm càng xanh của tỉnh không ngừng tăng lên vào các năm 2003 – 2007 và đạt cao nhất vào năm 2007 với tổng diện tích nuôi tôm càng xanh là 650ha. Từ năm 2008 đến nay, cùng với những trở ngại chung của nghề nuôi trong khu vực, diện tích nuôi tôm càng xanh của An Giang giảm dần. Số liệu từ Cục Thống kê An Giang, tại thời điểm 01/11/2015, diện tích nuôi tôm càng xanh chỉ còn 346ha, tập trung các huyện Thoại Sơn (240ha, chiếm 69,3%), Châu Phú (57ha, chiếm 16,5%), Châu Thành (42ha, chiếm 12,1%) và Phú Tân (6,8ha, chiếm 1,96%). Hình thức nuôi phổ biến là luân canh trên ruộng lúa (1 lúa – 1 tôm hoặc 2 lúa – 1 tôm). Nguyên nhân diện tích nuôi sụt giảm, chủ yếu do thiếu hụt con giống, cả về số lượng lẫn chất lượng, thị trường tiêu thụ bấp bênh và gần đây là ảnh hưởng của biến đổi khi hậu (sự gia tăng nhiệt độ, thiếu nguồn nước bổ sung do hạn mặn,…).

Về con giống, theo báo cáo của Chi cục Thủy sản An Giang vào cuối năm 2006, toàn tỉnh có 19 cơ sở sản xuất giống với năng lực sản xuất hằng năm khoảng 30 – 40 triệu con tôm bột, đáp ứng 50% nhu cầu thả nuôi của người dân trong tỉnh (ước tính khoảng 60 triệu con/năm), 50% còn lại người dân mua thông qua các dịch vụ trong và ngoài tỉnh, nguồn gốc chưa được kiểm soát, kiểm dịch nên chất lượng con giống không ổn định đã tiềm ẩn nhiều rủi ro cho nghề nuôi.

Được sự cho phép của UBND tỉnh An Giang, Trung tâm Giống thủy sản An Giang đã ký hợp tác với công ty New Horizon (thuộc tập đoàn Tiren – Israel) sản xuất giống tôm càng xanh toàn đực, năng lực cung cấp khoảng 20 triệu tôm bột toàn đực/năm, từ đây đã mở ra hướng đi mới cho nghề nuôi tôm càng xanh của tỉnh An Giang nói riêng và của vùng Đồng bằng sông Cửu Long nói chung.

Nhận định sớm về tình hình phát triển các đối tượng thủy sản là sản phẩm hàng hóa chủ lực của tỉnh nói chung và tôm càng xanh nói riêng cũng như tình hình bất lợi về giá cả thị trường, thời tiết ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Từ năm 2012, An Giang đã đề ra Nghị quyết 09 – NQ/TU ngày 27/6/2012 về phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tỉnh An Giang giai đoạn 2012 – 2020 và tầm nhìn 2030; Quyết định số 1021/QĐ – UBND ngày 02/7/2014 của UBND tỉnh An Giang về “Phê duyệt Quy hoạch vùng thủy sản ứng dụng công nghệ cao của tỉnh đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030”. Ngoài ra, Trung tâm Giống Thủy sản An Giang đã kết hợp với Trường Đại học Cần Thơ, Công ty New Horizon – Israel thực hiện nhiều đề tài nghiên cứu: Thử nghiệm nuôi tôm càng xanh trong ao (PGS.TS. Dương Nhật Long, 2011 – 2012); Thử nghiệm nuôi tôm càng xanh trong ruộng lúa (ThS. Trần Văn Hận, 2012 – 2013); Sản xuất giống tôm càng xanh toàn đực từ nguồn tôm “Cái giả” của Cty Tiren – Israel; Thử nghiệm nuôi tôm càng xanh toàn đực chuyển giới tính trong ao đất tại huyện Châu Phú (Ks. Nguyễn Thị Ngọc Trinh, 2013 – 2014);… từ đó đặt ra những đề xuất, giải pháp phù hợp với tiềm năng của tỉnh và nhu cầu ngày càng khó tính của thị trường tiêu thụ.

Tại hội nghị có nhiều ý kiến thảo luận của các ngành các cấp tập trung về việc chuyển dịch vùng nuôi và đề xuất các giải pháp về xây dựng công trình và giải pháp phi công trình như: Con giống, mùa vụ thả nuôi, kỹ thuật kết cấu ao nuôi, … và các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu của ngành thủy sản. Đồng thời, đề xuất phát triển nghề nuôi tôm càng xanh theo định hướng hình thành chuỗi liên kết dọc (từ sản xuất giống, nuôi thương phẩm, cung ứng thức ăn – thuốc phòng trị bệnh, đầu tư của doanh nghiệp và thị trường tiêu thụ sản phẩm), đồng thời đề xuất các chuỗi liên kết ngang nhằm củng cố, hỗ trợ trong các hoạt động sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

Kết thúc hội thảo, ông Nguyễn Sĩ Lâm, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT An Giang đánh giá cao các báo cáo của diễn giả, đồng thời đề nghị các viện, trường cần nghiên cứu chuyên sâu, cải tiến kỹ thuật và công nghệ nuôi tôm càng xanh đáp ứng tình hình biến đổi khí hậu, phù hợp với điều kiện hạn – mặn và nhiệt độ tăng. Đồng thời đề xuất Bộ Khoa học và Công nghệ hỗ trợ An Giang thực hiện đề tài “Nghiên cứu chọn giống tôm càng xanh bố mẹ chất lượng tốt” để cung cấp cho các trại giống sản xuất tôm của tỉnh An Giang nói riêng và vùng ĐBSCL nói chung.

Phương Tuấn

Chi cục Thủy sản An Giang