Ngày 28/8/2026, WWF-Việt Nam phối hợp với Trung tâm Khuyến nông và DVNN tỉnh Đồng Tháp và UBND xã Tràm Chim, xã Phú Cường tổ chức bàn giao, thả cá giống cho các tổ nông dân tham gia mô hình đăng quầng trữ cá mùa lũ. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Dự án “Giải pháp thuận thiên thích ứng với biến đổi khí hậu tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long (CRxN Mekong), giai đoạn 2026 - 2029”.
Tận dụng mùa lũ để tạo sinh kế
Năm 2026, mô hình được triển khai với 02 tổ nông dân, tổng diện tích khoảng 150 ha, trong đó xã Tràm Chim 70 ha và xã Phú Cường 80 ha. Thay vì xem mùa lũ chỉ là thời điểm phải ứng phó, mô hình tiếp cận theo hướng “thuận thiên”, tận dụng nguồn nước và điều kiện tự nhiên trong mùa lũ để phát triển đối tượng thủy sản phù hợp.
Theo đó, cá giống sau khi được bàn giao sẽ thả trực tiếp vào khu vực đăng quầng trên ruộng. Người dân sử dụng hệ thống lưới, cừ tràm và các vật tư cần thiết để tạo khu vực nuôi, quản lý cá trong điều kiện mặt nước mùa lũ. Cách làm này vừa khai thác được nguồn tài nguyên nước tự nhiên, vừa tạo thêm hoạt động sản xuất trong mùa lũ, góp phần đa dạng hóa sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn.
Mô hình được thực hiện trên diện tích khoảng 150 ha, với khoảng 900.000 con cá mè hoa, cỡ 100 con/kg và 300.000 con cá chép. Trong số cá mè hoa, WWF-Việt Nam hỗ trợ một phần, người dân tham gia mô hình đối ứng phần còn lại, đồng thời chuẩn bị lưới, cừ tràm để thực hiện đăng quầng. Việc người dân cùng tham gia đối ứng không chỉ thể hiện trách nhiệm trong thực hiện mô hình mà còn hướng đến khả năng chủ động duy trì và nhân rộng phương thức sản xuất sau khi dự án kết thúc.
    |
 |
| Người dân thả cá giống vào khu vực đăng quầng trên ruộng |
Khuyến nông đồng hành cùng nông dân
Để mô hình đạt hiệu quả, công tác tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật được triển khai trước và trong quá trình thả cá. Trước đó, các tổ nhóm nông dân và người dân sinh sống xung quanh vùng đệm đã được các chuyên gia từ Trường Thủy sản, Đại học Cần Thơ tổ chức tập huấn về kỹ thuật canh tác, giám sát và theo dõi mô hình.
Tại sự kiện bàn giao và thả cá giống, Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh hướng dẫn người dân các yêu cầu kỹ thuật từ khâu tiếp nhận, vận chuyển đến thả cá giống; đồng thời hướng dẫn quản lý môi trường nước, mật độ nuôi, phòng ngừa dịch bệnh và chăm sóc cá trong quá trình thực hiện mô hình.
Việc hướng dẫn trực tiếp tại hiện trường giúp nông dân nắm được quy trình kỹ thuật và chủ động theo dõi diễn biến của mô hình trong điều kiện sản xuất thực tế. Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với hoạt động khuyến nông hiện nay: không chỉ chuyển giao một kỹ thuật riêng lẻ mà đồng hành cùng người dân trong cả quá trình tổ chức sản xuất, theo dõi, đánh giá và điều chỉnh mô hình.
Mô hình hướng đến sản xuất thích ứng và thuận thiên
Điểm đáng chú ý của mô hình đăng quầng trữ cá mùa lũ là sự kết hợp giữa điều kiện tự nhiên của vùng Đồng bằng sông Cửu Long với giải pháp kỹ thuật và tổ chức sản xuất của cộng đồng. Mùa lũ mang theo nguồn nước và nguồn thức ăn tự nhiên, tạo điều kiện để một số loài thủy sản phát triển. Khi được tổ chức sản xuất phù hợp, nguồn tài nguyên này có thể trở thành một phần của sinh kế thay vì chỉ được nhìn nhận dưới góc độ rủi ro.
Tuy nhiên, để mô hình phát huy hiệu quả, việc quản lý cần được thực hiện chặt chẽ. Các tổ nông dân cần thường xuyên theo dõi mực nước, chất lượng môi trường, tình trạng sức khỏe và tốc độ sinh trưởng của cá; chủ động phát hiện các yếu tố bất lợi để có biện pháp xử lý kịp thời.
Về lâu dài, hiệu quả của mô hình không chỉ được đánh giá bằng sản lượng cá thu được mà còn ở khả năng giảm rủi ro sinh kế, tận dụng tốt hơn điều kiện tự nhiên, tăng cường liên kết cộng đồng và nâng cao năng lực thích ứng của người dân trước biến đổi khí hậu.
Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu chuyển đổi sản xuất nông nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long theo hướng linh hoạt, giảm phụ thuộc vào một đối tượng sản xuất và khai thác hợp lý các nguồn lực tự nhiên.
Từ mô hình điểm đến khả năng nhân rộng
Mô hình đăng quầng trữ cá mùa lũ tại Tràm Chim và Phú Cường được kỳ vọng tạo thêm cơ sở thực tiễn để đánh giá khả năng phát triển các mô hình sinh kế thuận thiên tại những khu vực có điều kiện tương đồng.
Trong quá trình thực hiện, việc ghi chép, giám sát các chỉ tiêu về sinh trưởng của cá, sản lượng, chi phí đầu tư, hiệu quả kinh tế cũng như những tác động đối với môi trường sẽ là cơ sở quan trọng để đánh giá mô hình một cách đầy đủ. Nếu đạt hiệu quả, mô hình có thể mở ra hướng khai thác tốt hơn lợi thế mùa lũ, đồng thời góp phần hình thành tư duy sản xuất mới: sống cùng lũ, khai thác hợp lý lợi ích từ lũ và chủ động thích ứng với những thay đổi của điều kiện tự nhiên.
Sự phối hợp giữa WWF-Việt Nam, Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh, chính quyền địa phương, các chuyên gia và cộng đồng nông dân là yếu tố quan trọng để mô hình được triển khai đúng hướng, có sự tham gia thực chất của người dân và từng bước tạo ra những giải pháp sinh kế phù hợp với điều kiện sinh thái của địa phương./.
Trí Tuệ
Trung tâm Khuyến nông và DVNN Đồng Tháp