Chủ động giảm stress nhiệt cho lợn trong mùa nắng nóng

Nhiệt độ môi trường tăng cao có thể gây ra hiện tượng stress nhiệt ở vật nuôi, làm giảm lượng thức ăn thu nhận, ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng, sinh sản, sức đề kháng và làm tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh. Vì vậy, việc chủ động áp dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm giảm stress nhiệt cho đàn lợn trong mùa nắng nóng là giải pháp quan trọng giúp duy trì năng suất, bảo đảm an toàn đàn vật nuôi và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

    Stress nhiệt – nguy cơ lớn đối với đàn lợn

Lợn là loài vật nuôi có khả năng điều hòa thân nhiệt kém do tuyến mồ hôi phát triển hạn chế, vì vậy khả năng tỏa nhiệt của cơ thể không cao. Khi nhiệt độ môi trường tăng, cơ thể lợn chủ yếu tỏa nhiệt thông qua hô hấp và tiếp xúc với nền chuồng.

Khi nhiệt độ vượt ngưỡng thích nghi, đàn lợn thường xuất hiện các biểu hiện:

- Thở gấp, thở nhanh

- Giảm lượng thức ăn thu nhận

- Tăng lượng nước uống

- Nằm tản ra nền chuồng để tỏa nhiệt

Theo các nghiên cứu về sinh lý vật nuôi, khi nhiệt độ môi trường vượt 27°C, đàn lợn bắt đầu bị ảnh hưởng bởi stress nhiệt. Nếu nhiệt độ tăng lên 32–35°C, lượng thức ăn thu nhận của lợn có thể giảm 15–25%, làm giảm tốc độ tăng trưởng và hiệu quả chăn nuôi.

Những đối tượng nhạy cảm hơn với stress nhiệt gồm:

- Lợn nái mang thai

- Lợn nái nuôi con

- Lợn thịt có khối lượng lớn

Nếu không có biện pháp giảm nhiệt kịp thời, stress nhiệt kéo dài có thể dẫn đến suy giảm miễn dịch và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm.

Nhiệt độ thích hợp cho lợn theo từng giai đoạn

Nhu cầu nhiệt độ của lợn thay đổi theo độ tuổi và khối lượng cơ thể. Việc duy trì nhiệt độ chuồng nuôi phù hợp giúp đàn lợn sinh trưởng tốt và hạn chế stress do nhiệt đồng thời giảm phát sinh các bệnh trên lợn.

Đặc biệt lợn con sơ sinh cần nhiệt độ cao hơn để duy trì thân nhiệt, đồng thời tránh phát sinh bệnh do nhiệt độ thấp gây ra như bệnh lợn con phân trắng. Trong khi lợn trưởng thành lại dễ bị stress khi nhiệt độ môi trường vượt quá 27°C.

Ô úm và đèn sưởi đảm bảo nhiệt độ tối ưu cho lợn con sơ sinh

Các giải pháp giảm stress nhiệt cho lợn

Để hạn chế stress nhiệt cho đàn lợn trong mùa nắng nóng, người chăn nuôi cần thực hiện đồng bộ các biện pháp sau:

- Thiết kế chuồng trại thông thoáng, chống nóng

- Lắp đặt và vận hành hệ thống quạt và làm mát chuồng nuôi

- Điều chỉnh mật độ nuôi hợp lý

- Bổ sung vitamin và điện giải cho đàn lợn

- Bảo đảm nguồn nước uống sạch và đầy đủ

- Thường xuyên vệ sinh chuồng trại

- Thu gom và xử lý chất thải chăn nuôi đúng quy định

Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật trên không chỉ giúp giảm stress nhiệt cho đàn lợn mà còn góp phần nâng cao năng suất, bảo đảm an toàn sinh học và phát triển chăn nuôi bền vững. Chi tiết nội dung các giải pháp chống stress nhiệt cho lợn như sau:

1. Thiết kế chuồng nuôi

Chuồng trại đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế tác động của nhiệt độ cao đến đàn vật nuôi. Một số yêu cầu kỹ thuật trong thiết kế chuồng nuôi cần lưu ý:

- Bố trí các dãy chuồng theo hướng Đông – Tây để hạn chế ánh nắng chiếu trực tiếp vào chuồng,

- Chiều cao mái chuồng 3,5 – 4 m nhằm tăng khả năng lưu thông không khí,

- Sử dụng mái chống nóng hoặc mái hai lớp.

Ngoài ra, việc trồng cây xanh xung quanh khu chăn nuôi cũng giúp giảm nhiệt độ môi trường và tạo bóng mát cho chuồng trại.

Hệ thống tấm làm mát (Cooling Pad) và lưới chắn côn trùng lắp đặt tại chuồng nuôi

2. Lắp đặt và vận hành hệ thống làm mát chuồng nuôi

Để giảm nhiệt độ trong chuồng nuôi, các trang trại có thể áp dụng các giải pháp làm mát như:

- Lắp đặt quạt thông gió: giúp hút khí nóng ra ngoài và tăng cường lưu thông không khí trong chuồng.

- Lắp đặt hệ thống phun sương: giúp hạ nhiệt độ không khí và tăng độ ẩm.

- Sử dụng tấm làm mát (Cooling Pad): hoạt động theo nguyên lý làm mát bay hơi, giúp giảm nhiệt độ không khí trước khi đưa vào chuồng nuôi.

Nhờ áp dụng các giải pháp này, nhiệt độ chuồng nuôi có thể giảm 3–7°C, góp phần cải thiện điều kiện sống cho đàn lợn và hạn chế stress nhiệt. 

Lưu ý: Cần lắp đặt hệ thống phát điện dự phòng đảm bảo hệ thống luôn đầy đủ các điều kiện cần thiết để vận hành hoạt động.

Lắp quạt thông gió giúp hút khí nóng ra ngoài và tăng cường lưu thông không khí trong chuồng

3. Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng trong mùa nắng nóng

Trong điều kiện thời tiết nóng, cần điều chỉnh chế độ cho ăn nhằm giảm sinh nhiệt trong quá trình tiêu hóa và duy trì sức khỏe đàn lợn. Người chăn nuôi nên áp dụng các khuyến cáo dưới đây:

- Cho ăn vào sáng sớm và chiều mát,

- Chia khẩu phần thành nhiều bữa nhỏ trong ngày,

- Điều chỉnh tăng tỷ lệ thức ăn dễ tiêu hóa trong khẩu phần ăn,

- Bổ sung vitamin và chất điện giải.

Trong điều kiện thời tiết nóng, cần điều chỉnh chế độ cho ăn

4. Bổ sung Vitamin và khoáng giúp tăng sức đề kháng

Việc bổ sung các loại Vitamin và khoáng chất sẽ giúp lợn tăng sức đề kháng, cân bằng điện giải và hỗ trợ đàn lợn thích nghi tốt hơn với điều kiện nhiệt độ cao.

Nguyễn Văn Hưởng

Trung tâm Khuyến nông Quốc gia