Theo thông tin từ Cục Chăn nuôi và Thú y, từ đầu năm đến đầu tháng 3 năm 2026, cả nước xảy ra 12 ổ dịch tại 04 tỉnh, thành phố; số gia súc mắc bệnh là 43 con, trong đó 08 con chết và buộc phải tiêu hủy. Mặc dù số ổ dịch chưa nhiều, nhưng nguy cơ dịch bệnh bùng phát vẫn luôn tiềm ẩn, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa, độ ẩm cao, tạo môi trường thuận lợi cho các loài côn trùng hút máu truyền bệnh phát triển.
Trước nguy cơ này, Trung tâm Khuyến nông quốc gia khuyến cáo người chăn nuôi cần chủ động triển khai các biện pháp phòng bệnh, đặc biệt là tiêm phòng vắc xin và thực hiện chăn nuôi an toàn sinh học, nhằm bảo vệ đàn gia súc và duy trì sản xuất ổn định.
Viêm da nổi cục – bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên trâu, bò
Bệnh viêm da nổi cục do virus thuộc chi Capripoxvirus (họ Poxviridae) gây ra, chủ yếu xảy ra trên trâu và bò. Virus có khả năng tồn tại khá lâu trong môi trường, đặc biệt trong vảy da, dịch tiết và các tổn thương ngoài da của gia súc mắc bệnh. Bệnh lây truyền chủ yếu thông qua các côn trùng hút máu như ruồi, muỗi, ve, mòng… Ngoài ra, virus còn có thể lây lan qua:
- Tiếp xúc trực tiếp giữa gia súc mắc bệnh và gia súc khỏe mạnh;
- Dụng cụ chăn nuôi, phương tiện vận chuyển;
- Thức ăn, nước uống bị nhiễm mầm bệnh.
Dấu hiệu nhận biết bệnh viêm da nổi cục
- Sốt cao (40 – 41 độ C), bỏ ăn, giảm sức đề kháng
- Xuất hiện các nốt sần cứng trên da ở cổ, vai, lưng, đùi hoặc quanh mắt
- Sưng hạch bạch huyết
- Chảy nước mắt, nước mũi
- Phù nề ở chân
- Giảm khả năng sinh sản
Trường hợp bệnh nặng, các nốt sần có thể hoại tử, vỡ loét, gây tổn thương nghiêm trọng trên da và làm giảm giá trị thương phẩm của vật nuôi. Bệnh có thể gây suy kiệt nhanh ở gia súc trưởng thành và gây chết ở gia súc non, gây thiệt hại đáng kể cho người chăn nuôi.
    |
 |
| Bệnh tích u, cục trên da của bò trưởng thành |
Vì sao dịch bệnh dễ bùng phát?
Bệnh viêm da nổi cục thường phát sinh mạnh vào giai đoạn thời tiết nóng ẩm, mưa xen kẽ, đặc biệt từ tháng 4 đến tháng 8 hằng năm, khi côn trùng truyền bệnh phát triển mạnh. Một số yếu tố làm gia tăng nguy cơ dịch bệnh gồm:
- Chuồng trại ẩm thấp, vệ sinh kém.
- Chăn thả gia súc tự do không kiểm soát.
- Mua bán, vận chuyển gia súc không kiểm dịch.
- Gia súc không được tiêm phòng, hoặc tiêm phòng đạt tỷ lệ thấp.
- Chăn nuôi nông hộ chiếm tỷ trọng lớn.
Những yếu tố này khiến nguy cơ dịch bệnh phát sinh và lây lan trên diện rộng nếu không được kiểm soát tốt.
KHUYẾN CÁO KỸ THUẬT PHÒNG BỆNH
Để phòng, chống hiệu quả bệnh viêm da nổi cục trên trâu, bò, người chăn nuôi cần thực hiện đồng bộ các biện pháp sau:
1. Tiêm phòng vắc xin đầy đủ: Tiêm phòng vắc xin là biện pháp phòng bệnh hiệu quả và bền vững nhất. Người chăn nuôi cần:
- Tiêm phòng theo kế hoạch của cơ quan thú y địa phương
- Tiêm phòng đầy đủ cho toàn bộ đàn trâu, bò
- Duy trì tỷ lệ tiêm phòng cao để tạo miễn dịch cộng đồng
2. Kiểm soát côn trùng truyền bệnh
Để giảm mật độ côn trùng trong khu vực chăn nuôi, cần:
- Thu gom và xử lý chất thải chăn nuôi hàng ngày;
- Phát quang bụi rậm xung quanh chuồng trại;
- Sử dụng lưới chắn côn trùng hoặc thiết bị thu hút và tiêu diệt côn trùng;
- Phun thuốc diệt ruồi, muỗi, ve, mòng định kỳ.
3. Tăng cường vệ sinh, khử trùng chuồng trại
Chuồng trại cần:
- Thông thoáng.
- Khô ráo.
- Đảm bảo vệ sinh môi trường.
Người chăn nuôi nên:
- Vệ sinh chuồng trại thường xuyên.
- Phun thuốc sát trùng định kỳ.
- Quản lý tốt nguồn thức ăn, nước uống và dụng cụ chăn nuôi.
4. Quản lý đàn vật nuôi chặt chẽ
Người chăn nuôi cần thực hiện:
- Chỉ mua gia súc có nguồn gốc rõ ràng, đã kiểm dịch.
- Cách ly gia súc mới nhập đàn ít nhất 14 ngày.
- Theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi thường xuyên.
CẦN LÀM GÌ KHI PHÁT HIỆN GIA SÚC NGHI MẮC BỆNH?
Khi phát hiện trâu, bò có dấu hiệu nghi mắc bệnh viêm da nổi cục, người chăn nuôi cần:
- Cách ly ngay gia súc nghi mắc bệnh.
- Không bán chạy, giết mổ hoặc vận chuyển gia súc ra khỏi khu vực chăn nuôi.
- Báo ngay cho cán bộ thú y hoặc chính quyền địa phương.
- Thực hiện tiêu độc khử trùng khu vực chăn nuôi theo hướng dẫn.
Nguyễn Văn Hưởng
Trung tâm Khuyến nông quốc gia