Trước đây, nếu để cây bưởi phát triển theo tự nhiên, thông qua gió và côn trùng, tỉ lệ đậu quả chỉ khoảng 30% đến 50%, từ khi được cán bộ khuyến nông hướng dẫn cũng như kinh nghiệm trồng cây ăn quả thì người dân chủ động thụ phấn bằng tay cho tỉ lệ đậu quả cao từ 80% đến 95%.
Kỳ công nghề "giữ lửa" cho hoa
Ông Nguyễn Kim Giao - HTX Dịch vụ tổng hợp Đại Minh, xã Thác Bà, là hộ có hơn 20 năm kinh nghiệm trồng bưởi chia sẻ:" Hoa bưởi chỉ 'ăn phấn' mạnh nhất từ 8 giờ đến 11 giờ sáng, khi nắng vừa lên, nướm nhụy tiết dịch dính. Gặp ngày mưa phùn là coi như hỏng, hạt phấn bết lại không nảy mầm được. Mình phải đi từng cây, chọn những bông hoa to, phấn vàng ươm từ giống bưởi Diễn hoặc bưởi chua để 'giao duyên' cho hoa bưởi nhà mình. Có thế quả mới tròn, không bị lép và giữ được vị ngọt thanh đặc trưng."
    |
 |
| Chủ động thụ phấn bằng tay cho tỉ lệ đậu quả cao từ 80% đến 95% |
Kỹ thuật "thụ phấn chéo" - Chìa khóa nâng tầm chất lượng
Cũng theo kinh nghiệm của người dân xã Thác Bà, việc sử dụng hạt phấn của các giống bưởi khác giúp kích thích quá trình thụ tinh diễn ra mạnh mẽ hơn, tăng sức đề kháng cho quả non ngay từ những ngày đầu, hạn chế được tình trạng rụng quả sinh lý.
Đằng sau những vườn bưởi trĩu quả của Thác Bà là cả một nghệ thuật chăm sóc tỉ mỉ. Trong đó, việc ủ hoa đúng kỳ, dưỡng hoa đủ chất và tưới nước chính là những yếu tố kỹ thuật giúp tăng khả năng đậu quả và chất lượng trái bưởi Khả Lĩnh giai đoạn đầu.
Tại vùng bưởi Thác Bà, để hoa ra tập trung, không rải rác, bà con thường áp dụng kỹ thuật "siết nước" và ủ hoa từ cuối đông. Bắt đầu từ tháng 12 âm lịch (khi cây đã hồi sức sau thu hoạch), các hộ dân bắt đầu tiến hành cuốc xới nhẹ quanh tán cây, cắt tỉa cành tăm, cành sâu bệnh.
Khi nụ hoa to bằng hạt đậu tương, bà con ưu tiên các loại phân bón lá có hàm lượng Bo và Canxi cao vừa giúp tăng sức sống của hạt phấn và kéo dài thời gian sống của nhụy hoa vừa giúp cuống hoa chắc chắn, giảm rụng nụ.
Tưới nước cho bưởi thời kỳ ra hoa tại xã Thác Bà là một nghệ thuật đòi hỏi sự quan sát tinh tế. Cần tưới nước đầy đủ để đẩy mầm hoa phát triển nhanh, đồng đều, độ ẩm đất duy trì khoảng 60-70%, với nguyên tắc: Giảm lượng nước tưới, chỉ tưới nhẹ ở gốc để giữ ẩm, tuyệt đối không phun nước lên tán lá và hoa.
Anh Nguyễn Xuân Thủy Giám đốc HTX Dịch vụ tổng hợp Đại Minh, xã Thác Bà chia sẻ thêm: “Việc làm chủ động kỹ thuật thụ phấn cho hoa bưởi góp phần làm tăng năng suất đã được các thành viên HTX thực hiện từ nhiều năm nay. Không chỉ có vậy, hiện nay, HTX đang khuyến khích các hộ thành viên chuyển đổi sang quy trình chăm sóc hữu cơ, sử dụng các chế phẩm sinh học để bảo vệ thiên địch và nâng cao chất lượng trái bưởi ngay từ giai đoạn thụ phấn”.
Hướng tới nền nông nghiệp bền vững
Sự chuyển đổi từ canh tác thuận tự nhiên sang làm chủ kỹ thuật thụ phấn và quy trình VietGAP đã thực sự thay đổi diện mạo vùng bưởi xã Thác Bà. Khi kỹ thuật hiện đại hòa cùng kinh nghiệm của người dân, mỗi gốc bưởi nơi đây không chỉ là sinh kế, mà còn là niềm tự hào về một hướng nông nghiệp bền vững, an toàn và giàu giá trị.
Minh Phượng
Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lào Cai