Giá sầu riêng tại vườn hiện duy trì ở mức cao, tạo động lực cho người sản xuất. Cụ thể, sầu riêng Thái được thu mua khoảng 80.000 đồng/kg, trong khi giống Ri6 dao động quanh mức 65.000 đồng/kg. Tuy nhiên, từ cuối năm 2025 đến đầu năm 2026, sản xuất sầu riêng đang đối mặt với nhiều khó khăn do tác động của biến đổi khí hậu. Tình trạng nắng nóng kéo dài xen kẽ mưa trái mùa khiến hoa rụng nhiều, thời điểm ra hoa không đồng loạt, tỷ lệ đậu trái thấp, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng sản phẩm.
Không chỉ chịu tác động từ thời tiết, ngành hàng sầu riêng còn gặp thách thức lớn từ thị trường xuất khẩu. Đáng chú ý, thị trường Trung Quốc hiện yêu cầu kiểm tra 100% lô hàng về dư lượng Cadimi, với ngưỡng cho phép dưới 0,05 mg/kg. Thời gian qua, nhiều lô hàng vượt ngưỡng đã bị trả về hoặc tiêu hủy, gây thiệt hại đáng kể cho doanh nghiệp và nông dân. Nguyên nhân chủ yếu được xác định từ đất, nguồn nước và một số loại phân bón có chứa kim loại nặng.
    |
 |
| Vườn sầu riêng đang giai đoạn nuôi trái |
Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất, từ đầu vào đến thu hoạch. Để duy trì năng suất, nâng cao chất lượng và đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, ngành nông nghiệp khuyến cáo người trồng cần tập trung vào các giải pháp trọng tâm.
Trước hết là áp dụng kỹ thuật canh tác an toàn. Việc triển khai quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), ưu tiên biện pháp sinh học, hạn chế sử dụng thuốc hóa học là yêu cầu quan trọng. Đồng thời, cần kết hợp hợp lý giữa phân hữu cơ và vô cơ, cải thiện hệ vi sinh vật đất để giúp bộ rễ phát triển tốt, nâng cao khả năng hấp thu dinh dưỡng. Sản xuất theo các tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP cũng là điều kiện cần thiết để tiếp cận thị trường xuất khẩu.
Bên cạnh đó, sản xuất cần thích ứng linh hoạt với biến đổi khí hậu. Người trồng cần chủ động xây dựng hệ thống thoát nước, đê bao chống ngập úng, đồng thời áp dụng các biện pháp che chắn nhằm giảm sốc nhiệt cho cây. Mô hình nông nghiệp thông minh thích ứng khí hậu (CSA) được khuyến khích triển khai, bao gồm lựa chọn giống phù hợp, trồng xen cây phân xanh nhằm cải thiện độ phì đất, giữ ẩm và hạn chế xói mòn. Việc sử dụng chế phẩm sinh học, tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp cũng góp phần giảm phát thải và bảo vệ môi trường.
|
 |
| Mương điều tiết nước cho vườn sầu riêng |
Một giải pháp quan trọng khác là tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết. Việc hình thành các tổ hợp tác, hợp tác xã giúp kiểm soát quy trình sản xuất, liên kết tiêu thụ và xây dựng vùng trồng phục vụ cấp mã số xuất khẩu. Đây là nền tảng để mở rộng diện tích đạt chuẩn, phát triển cơ sở đóng gói, đảm bảo thu hoạch đúng độ chín và phân loại theo yêu cầu thị trường. Đồng thời, đầu tư vào chuỗi lạnh và chế biến sâu như sầu riêng đông lạnh, cơm sầu riêng nghiền sẽ góp phần gia tăng giá trị và giảm áp lực tiêu thụ khi thị trường biến động.
Có thể thấy, để cây sầu riêng Tây Ninh phát triển bền vững, cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ kỹ thuật canh tác, thích ứng khí hậu đến tổ chức sản xuất theo chuỗi. Khi các yếu tố này được thực hiện hiệu quả, sầu riêng không chỉ nâng cao năng suất, chất lượng mà còn từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong và ngoài nước./.
Dương Thanh Châu
Trung tâm Khuyến nông và DVNN tỉnh Tây Ninh